چرا بعضی‌ها بعد از یک حادثه دیگر مثل قبل نمی‌شوند؟

روان درمان به نقل از همشهری آنلاین: رویدادهای شدید و آسیب‌زا مانند تصادف‌های جدی، بلایای طبیعی یا از دست دادن عزیزان می‌توانند واکنشی روانی ایجاد کنند. این پاسخ روانی-جسمی که معمولاً در روزهای نخست پس از حادثه بروز می‌کند، اختلال استرس حاد نامیده می‌شود. این حالت نوعی شوک شدید به سیستم عصبی فرد است که رفتارهای او را تغییر می‌دهد.

اختلال استرس حاد چیست؟

اختلال استرس حاد نوعی واکنش ناگهانی به تجربیات هولناک است. کارشناسان سلامت روان تأکید می‌کنند که این اختلال معمولاً در روزهای ابتدایی پس از حادثه ظاهر می‌شود. در اکثر موارد، این مشکل در زمانی کمتر از یک ماه به‌طور خودبه‌خود برطرف می‌شود. با این حال، در صورت عدم توجه، می‌تواند مقدمه‌ای برای بروز اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD باشد.

مهم‌ترین علائم اختلال استرس حاد

علائم این آسیب روانی معمولاً در سه گروه اصلی دسته‌بندی می‌شوند:

۱. علائم مزاحم

• یادآوری‌های ناخواسته و آزاردهنده از صحنه حادثه

• فلش‌بک‌های مکرر و احساس تجربه مجدد حادثه

• کابوس‌های شبانه مرتبط با اتفاق ناگوار

۲. علائم اجتنابی

• دوری کردن از افراد، مکان‌ها یا افکار یادآور حادثه

• کناره‌گیری اجتماعی و کاهش ارتباط با اطرافیان

• احساس بی‌حسی عاطفی، غم، ناامیدی یا جدایی از محیط

۳. علائم برانگیختگی

• اضطراب شدید و تپش قلب

• بی‌خوابی و کاهش تمرکز

• تحریک‌پذیری و واکنش شدید به صداهای ناگهانی

علائم اختلال استرس حاد در کودکان و نوجوانان

نشانه‌های این اختلال در سنین پایین‌تر ممکن است متفاوت باشد. کودکان و نوجوانان ممکن است علائم زیر را بروز دهند:

• سردرد و دردهای شکمی بدون علت جسمی

• شب‌ادراری و افزایش وابستگی به والدین

• پرخاشگری و رفتارهای پرخطر

چه عواملی باعث بروز این اختلال می‌شوند؟

مواجهه با شرایط تهدیدکننده زندگی، عامل اصلی ایجاد این مشکل است. از مهم‌ترین دلایل بروز آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مرگ ناگهانی یکی از عزیزان

• تصادف‌های شدید رانندگی

• حمله فیزیکی یا تهدید به آسیب جدی

• وقوع بلایای طبیعی مانند سیل و ززلزله

• دریافت تشخیص بیماری‌های تهدیدکننده زندگی

• تجربه خشونت‌های خانگی یا جنسی

روش‌های درمان و بهبود اختلال استرس حاد

اگر علائم بیش از چند هفته ادامه یابد یا عملکرد روزمره فرد را مختل کند، مراجعه به متخصص سلامت روان ضروری است. روش‌های موثر درمان عبارتند از:

۱. روان‌درمانی تخصصی: استفاده از روش درمان شناختی-رفتاری (CBT).

۲. دارودرمانی: استفاده از دارو تحت نظر پزشک برای کنترل اضطراب و افسردگی.

۳. تکنیک‌های آرام‌سازی: انجام تمرینات تنفسی، مدیتیشن و ورزش‌های سبک.

۴. مراقبت‌های فردی: خواب کافی، تغذیه مناسب و پرهیز کامل از مصرف الکل و مواد مخدر.

نقش مهم اطرافیان در بهبودی

حمایت اجتماعی و شنیدن بدون قضاوت از سوی خانواده، یکی از مؤثرترین راه‌های کمک به افراد مبتلا است؛ به‌ویژه زمانی که فرد هنوز آمادگی صحبت درباره تجربه آسیب‌زا را ندارد.