هر ساله، مردم ایالات متحده تقریباً ۴۰۰ میلیون پوند آتشبازی راه میاندازند. این نمایشها تماشایی هستند، اما تحقیقات اخیر نشان میدهد که اثرات آتشبازی بر مغز میتواند جدی باشد. ذرات معلق ناشی از آتشبازی نه تنها بر ریهها تأثیر میگذارند، بلکه وارد جریان خون شده و تواناییهای شناختی و خلق و خو را تحت تأثیر قرار میدهند.
تاریخچه و ترکیبات آتشبازی
آتشبازیها حدود ۲۰۰۰ سال پیش در چین اختراع شدند، اما آتشبازیهای رنگارنگ مدرن بسیار جدیدتر هستند. فلزاتی مانند باریم و آلومینیوم به ترکیبات افزوده میشوند تا نمایشهای روشن و جذاب ایجاد کنند.
اما پس از پایان نمایش، ذرات ریز باقی میمانند که:
-
در ریهها رسوب میکنند
-
وارد جریان خون میشوند
-
به مغز آسیب میرسانند
این ذرات ریز، همان PM 2.5 هستند که تحقیقات نشان دادهاند میتوانند تأثیر قابل توجهی بر مغز داشته باشند.
افزایش آلودگی هوا در تعطیلات
تحقیقات متعدد نشان میدهد که آلودگی هوا در تعطیلاتی مانند چهارم ژوئیه و سال نو در آمریکا به طور چشمگیری افزایش مییابد.
-
در مطالعهای بر ۳۰۰ مکان، PM 2.5 پس از آتشبازی به طور متوسط ۴۲٪ افزایش داشت و در مکانهای نزدیکتر تا ۳۷۰٪ افزایش یافت.
-
در مینیاپولیس ۲۰۲۲، ذرات معلق تا ۶۰۰٪ افزایش یافت.
-
در جشنوارههای کره جنوبی، افزایش PM بیش از ۱۲ برابر روزهای عادی گزارش شد.
این افزایشهای کوتاهمدت نیز میتوانند اثرات شدیدی بر مغز و خلق و خو داشته باشند.
چگونه آتشبازی بر مغز تأثیر میگذارد
اثرات آتشبازی بر مغز شامل موارد زیر است:
-
کاهش تواناییهای شناختی: تحقیقات ۲۰۲۵ نشان داد افرادی که هوای آلوده تنفس کردهاند، چهار ساعت بعد در آزمایشهای شناختی نمرات پایینتری کسب کردند.
-
تأثیر بر خلق و خو: حتی افزایش کوتاهمدت آلودگی هوا میتواند باعث افسردگی یا تحریکپذیری شود.
-
ارتباط با خشونت: دادهها نشان میدهند افزایش آلودگی روزانه میتواند با افزایش جرایم خشونتآمیز مرتبط باشد.
-
التهاب مغز و سیستم ایمنی: PM 2.5 التهاب سیستمیک را افزایش میدهد و سلولهای ایمنی مغز را فعال میکند.
برای مطالعه بیشتر درباره اثرات آلودگی هوا بر سلامت روان میتوانید به این مقاله علمی در Nature مراجعه کنید.
راهکارهای کاهش خطر
اگر قصد شرکت در نمایش آتشبازی دارید، میتوانید مواجهه خود را کاهش دهید:
-
ایستادن در جهت باد و دورتر از محل نمایش
-
استفاده از جایگزینهای امن مانند:
-
لیزرها
-
میلههای شبتاب
-
پاپرهای پولکی
-
-
شرکت در نمایشهای مبتنی بر پهپاد به جای آتشبازی سنتی
این اقدامات میتوانند میزان ذرات ریز تنفسی را به طور قابل توجهی کاهش دهند.
آتشبازیها بخش مهمی از جشنها هستند، اما علم نشان میدهد که اثرات آتشبازی بر مغز واقعی و قابل توجه است. شناخت خطرها و استفاده از جایگزینهای ایمن میتواند به حفظ سلامت مغز و خلق و خوی ما کمک کند.
به یاد داشته باشید: حتی یک روز آلودگی شدید قابل اجتناب است و کاهش مواجهه با ذرات معلق، سرمایهگذاری روی سلامت بلندمدت است.
