به گزارش روان ۲۴ به نقل از همشهری، استرس و قند خون ارتباطی مستقیم و اثباتشده دارند. زمانی که فرد دچار استرس میشود، بدن برای مقابله با شرایط، هورمونهایی مانند کورتیزول و آدرنالین ترشح میکند. این هورمونها باعث افزایش تولید گلوکز در کبد و کاهش اثر انسولین میشوند؛ در نتیجه قند خون بالا میرود و کنترل دیابت دشوارتر میشود.
پزشکان میگویند اگرچه افزایش قند خون ناشی از استرس در افراد سالم معمولاً موقتی است، اما در افراد مبتلا به دیابت، بهویژه کودکان، این وضعیت میتواند مشکلات جدیتری ایجاد کند.
استرس چگونه قند خون را افزایش میدهد؟
هنگام استرس، بدن وارد حالت «جنگ یا گریز» میشود. در این شرایط:
- هورمون کورتیزول ترشح میشود.
- آدرنالین افزایش مییابد.
- کبد گلوکز بیشتری وارد جریان خون میکند.
- مقاومت بدن نسبت به انسولین بیشتر میشود.
مجموع این عوامل باعث افزایش قند خون میشوند و کنترل دیابت را دشوار میکنند.
تفاوت استرس کوتاهمدت و استرس مزمن
استرس کوتاهمدت مانند ترس، شوک یا یک اتفاق ناگهانی، معمولاً افزایش موقتی قند خون را به دنبال دارد. اما استرس مزمن که ناشی از مشکلات خانوادگی، فشارهای اقتصادی یا اضطراب طولانیمدت است، میتواند برای هفتهها یا ماهها کنترل دیابت را مختل کند.
به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند مدیریت استرس بخشی از برنامه درمان بیماران دیابتی باشد.
چرا کودکان مبتلا به دیابت بیشتر آسیب میبینند؟
دکتر مریم رزاقیآذر، فوقتخصص غدد و متابولیسم کودکان، میگوید کودکان نسبت به بزرگسالان واکنش هورمونی شدیدتری به استرس دارند و مدیریت بیماری آنها نیز به والدین وابسته است.
به گفته او، استرس ممکن است باعث افزایش ناگهانی قند خون شود و پس از تزریق انسولین، افت قند خون رخ دهد. این نوسانات، تنظیم دقیق دوز انسولین را برای خانوادهها دشوارتر میکند.
همچنین اضطراب والدین، فضای پرتنش خانه یا قرار گرفتن کودک در معرض اخبار منفی میتواند سطح استرس او را افزایش داده و روند کنترل بیماری را تحت تأثیر قرار دهد.
آیا بزرگسالان نیز تحت تأثیر استرس قرار میگیرند؟
اگرچه بزرگسالان معمولاً تجربه بیشتری در مدیریت بیماری دارند، اما استرس مزمن همچنان میتواند قند خون آنها را افزایش دهد. در برخی موارد، پزشک ممکن است برای حفظ کنترل دیابت، دوز دارو یا انسولین را تغییر دهد.
چگونه استرس را برای کنترل بهتر دیابت کاهش دهیم؟
برای کاهش اثر استرس بر قند خون، رعایت این توصیهها مفید است:
- خواب کافی و منظم داشته باشید.
- فعالیت بدنی منظم انجام دهید.
- تمرینهای آرامسازی و تنفس عمیق را انجام دهید.
- اخبار استرسزا را محدود کنید.
- قند خون را طبق برنامه کنترل کنید.
- دارو یا انسولین را بدون نظر پزشک تغییر ندهید.
- در صورت تداوم استرس، از روانشناس یا پزشک کمک بگیرید.
جمعبندی
ارتباط استرس و قند خون موضوعی اثباتشده در پزشکی است. افزایش هورمونهای استرس میتواند کنترل دیابت را دشوار کند و در کودکان مبتلا به دیابت، نوسانات قند خون را تشدید کند. بنابراین، در کنار مصرف منظم دارو و انسولین، مدیریت استرس نیز یکی از ارکان اصلی کنترل دیابت و پیشگیری از عوارض آن محسوب میشود.
