به گزارش روان ۲۴ به نقل از ایرنا، استرس و مسیریابی مغز ارتباطی بسیار نزدیک با یکدیگر دارند. پژوهشگران آلمانی در مطالعهای تازه نشان دادهاند که افزایش هورمون استرس یا کورتیزول میتواند توانایی مغز در پیدا کردن مسیر را کاهش دهد و حتی در درازمدت با افزایش خطر بیماری آلزایمر مرتبط باشد.
H2: پژوهش چگونه انجام شد؟
پژوهشگران دانشگاه بوخوم آلمان به سرپرستی دکتر عثمان آکان، ۴۰ مرد سالم را در دو جلسه جداگانه بررسی کردند. در یک جلسه شرکتکنندگان ۲۰ میلیگرم کورتیزول و در جلسه دیگر دارونما دریافت کردند.
سپس افراد داخل دستگاه MRI یک آزمون مسیریابی مجازی انجام دادند. آنها باید در محیطی شبیه یک چمنزار حرکت میکردند، به سمت درختان میرفتند و بدون هیچ راهنمایی مسیر بازگشت به نقطه شروع را پیدا میکردند.
H2: استرس و مسیریابی مغز چه ارتباطی دارند؟
نتایج نشان داد افرادی که کورتیزول دریافت کرده بودند، نسبت به زمانی که دارونما مصرف کرده بودند، خطاهای بیشتری در پیدا کردن مسیر داشتند.
این اختلال هم در محیطهایی که نشانههای راهنما مانند فانوس دریایی وجود داشت و هم در محیطهای بدون هیچ نشانهای مشاهده شد. این یافته نشان میدهد استرس و مسیریابی مغز ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند.
H2: جیپیاس داخلی مغز چگونه از کار میافتد؟
دانشمندان دریافتند سلولهایی به نام سلولهای شبکهای (Grid Cells) که مانند یک سیستم موقعیتیاب داخلی عمل میکنند، پس از افزایش کورتیزول فعالیت منظم خود را از دست میدهند.
در محیطهایی که هیچ نشانهای برای جهتیابی وجود نداشت، عملکرد این سلولها تقریباً متوقف شد؛ موضوعی که نشان میدهد مغز تحت استرس نمیتواند از نقشههای درونی خود بهخوبی استفاده کند.
H2: مغز چگونه این اختلال را جبران میکند؟
اسکنهای مغزی نشان دادند همزمان با کاهش فعالیت سلولهای شبکهای، بخشهای دیگری از مغز فعالتر میشوند.
به گفته پژوهشگران، این افزایش فعالیت احتمالاً تلاشی از سوی مغز برای جبران اختلال در سیستم اصلی ناوبری است، اما این روش جایگزین به اندازه سیستم طبیعی مغز کارآمد نیست.
H2: ارتباط استرس با بیماری آلزایمر
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش آن است که سلولهای شبکهای در ناحیهای از مغز قرار دارند که از نخستین بخشهای آسیبدیده در بیماری آلزایمر محسوب میشود.
از آنجا که استرس مزمن یکی از عوامل خطر شناختهشده برای زوال شناختی است، پژوهشگران معتقدند افزایش مداوم کورتیزول میتواند به تدریج این ناحیه حساس را بیثبات کرده و احتمال ابتلا به آلزایمر را افزایش دهد.
H2: جمعبندی
این مطالعه نشان میدهد استرس و مسیریابی مغز بیش از آنچه تصور میشد به یکدیگر وابسته هستند. افزایش هورمون کورتیزول نهتنها توانایی پیدا کردن مسیر را کاهش میدهد، بلکه ممکن است بر سلامت بلندمدت مغز نیز اثر بگذارد. به همین دلیل، مدیریت استرس، خواب کافی، فعالیت بدنی منظم و استفاده از روشهای علمی کاهش اضطراب میتواند به حفظ عملکرد شناختی و سلامت مغز در طول زندگی کمک کند.
