به گزارش روان ۲۴ به نقل از خبرآنلاین، رابطه تغذیه و افسردگی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین موضوعات پژوهشی در حوزه روانپزشکی تغذیه (Nutritional Psychiatry) تبدیل شده است. نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد افرادی که فیبر، فولات، منیزیم و سلنیوم بیشتری از طریق رژیم غذایی دریافت میکنند، کمتر دچار علائم افسردگی میشوند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که تغذیه و افسردگی رابطهای پیچیده دارند و رژیم غذایی سالم تنها یکی از عوامل مؤثر بر سلامت روان است، نه جایگزینی برای درمانهای تخصصی.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
پژوهشگران دادههای ۵۰۶۸ بزرگسال آمریکایی را از پروژه ملی سلامت و تغذیه آمریکا (NHANES) بررسی کردند.
برای ارزیابی افسردگی از پرسشنامه استاندارد PHQ-9 استفاده شد که شدت علائم افسردگی را طی دو هفته گذشته اندازهگیری میکند. همچنین رژیم غذایی شرکتکنندگان از طریق ثبت دقیق مواد غذایی مصرفشده در دو شبانهروز بررسی شد.
یافتههای اصلی پژوهش
نتایج نشان داد حدود ۹.۱ درصد از شرکتکنندگان علائم قابل توجه افسردگی داشتند.
افرادی که علائم افسردگی داشتند، به طور متوسط مصرف کمتری از مواد مغذی زیر داشتند:
- فیبر
- فولات (ویتامین B9)
- منیزیم
- سلنیوم
در مقابل، دریافت بیشتر این مواد مغذی با احتمال کمتر بروز علائم افسردگی همراه بود.
فیبر چگونه بر سلامت روان اثر میگذارد؟
فیبر علاوه بر کمک به سلامت دستگاه گوارش، توسط باکتریهای مفید روده تجزیه میشود و ترکیباتی تولید میکند که از طریق محور روده-مغز میتوانند التهاب را کاهش داده و عملکرد مغز را بهبود ببخشند.
به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند مصرف کافی فیبر ممکن است یکی از عوامل مؤثر در حمایت از سلامت روان باشد.
نقش فولات در کاهش علائم افسردگی
فولات یا ویتامین B9 یکی از مهمترین ویتامینهای مؤثر در عملکرد مغز است.
این ویتامین در ساخت انتقالدهندههای عصبی مانند:
- سروتونین
- دوپامین
نقش دارد؛ موادی که در تنظیم خلقوخو اهمیت زیادی دارند.
در این مطالعه، فولات بیشترین اثر محافظتی را نشان داد و دریافت بیشتر آن با حدود ۲۸ درصد کاهش احتمال بروز علائم افسردگی همراه بود.
منیزیم و سلنیوم چه نقشی دارند؟
منیزیم
منیزیم در تنظیم فعالیت سیستم عصبی، کاهش تحریکپذیری سلولهای عصبی و کنترل برخی مسیرهای مرتبط با استرس و افسردگی نقش دارد.
سلنیوم
سلنیوم یک آنتیاکسیدان مهم است که میتواند با کاهش استرس اکسیداتیو از سلولهای مغزی محافظت کند.
آیا این مطالعه ثابت میکند تغذیه باعث کاهش افسردگی میشود؟
خیر.
این پژوهش تنها یک ارتباط آماری (Association) را نشان داده است و نمیتواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند.
بنابراین هنوز مشخص نیست:
- کمبود این مواد مغذی موجب افسردگی میشود.
- یا افراد مبتلا به افسردگی رژیم غذایی سالمتری ندارند.
- یا هر دو عامل همزمان در این ارتباط نقش دارند.
برای اثبات علت و معلول، انجام مطالعات مداخلهای و کارآزماییهای بالینی ضروری است.
آیا مصرف مکملها توصیه میشود؟
پژوهشگران توصیه میکنند افراد بدون نظر پزشک یا متخصص تغذیه به سراغ مکملها نروند.
بهترین راه، پیروی از یک رژیم غذایی متنوع و متعادل است که مواد مغذی مورد نیاز بدن را به طور طبیعی تأمین کند.
منابع غذایی مناسب عبارتاند از:
- غلات کامل
- حبوبات
- سبزیجات برگ سبز
- مغزها و دانهها
- غذاهای دریایی
این الگوی غذایی شباهت زیادی به رژیم مدیترانهای دارد که در مطالعات مختلف با سلامت جسم و روان ارتباط مثبت نشان داده است.
جمعبندی
شواهد علمی نشان میدهد تغذیه و افسردگی میتوانند با یکدیگر مرتبط باشند و دریافت کافی فیبر، فولات، منیزیم و سلنیوم احتمال بروز علائم افسردگی را کاهش دهد. با این حال، این یافتهها به معنای درمان افسردگی با غذا نیست.
اگر فردی علائم افسردگی مانند غمگینی مداوم، کاهش انرژی، بیعلاقگی یا اختلال خواب را تجربه میکند، مراجعه به روانشناس یا روانپزشک ضروری است. تغذیه سالم میتواند در کنار رواندرمانی، دارودرمانی و اصلاح سبک زندگی، به بهبود سلامت روان کمک کند.
