به گزارش روان ۲۴ به نقل از خبرآنلاین، عبارت بدن تروما را به خاطر میسپارد در سالهای اخیر به یکی از پرکاربردترین اصطلاحات حوزه سلامت روان تبدیل شده است. بسیاری تصور میکنند خاطرات آسیبهای روانی در عضلات، استخوانها یا اندامهای بدن ذخیره میشوند و سالها بعد به شکل درد یا بیماری بروز میکنند. اما آیا شواهد علمی از این ادعا حمایت میکند؟
پاسخ کوتاه این است که تروما بدون تردید بر بدن اثر میگذارد، اما شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد خودِ خاطرات در بافتهای بدن ذخیره میشوند.
تروما چگونه بر بدن اثر میگذارد؟
هنگام مواجهه با یک رویداد تهدیدکننده، سیستم استرس بدن فعال میشود و هورمونهایی مانند کورتیزول و آدرنالین ترشح میشوند. این واکنش برای محافظت از انسان ضروری است، اما اگر استرس شدید برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، میتواند پیامدهای جسمی و روانی متعددی ایجاد کند.
از جمله این پیامدها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اختلال خواب
- اضطراب مزمن
- حملات پانیک
- افزایش ضربان قلب
- مشکلات گوارشی
- افزایش فشار خون
- خستگی مزمن
افرادی که تجربههای بسیار آسیبزا داشتهاند نیز ممکن است به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مبتلا شوند؛ اختلالی که میتواند سالها کیفیت زندگی و سلامت جسم و روان را تحت تأثیر قرار دهد.
آیا خاطرات تروما در بدن ذخیره میشوند؟
بر اساس یافتههای علوم اعصاب، خاطرات در شبکههای عصبی مغز رمزگذاری، ذخیره و بازیابی میشوند.
آنچه برخی افراد بهعنوان «حافظه بدن» توصیف میکنند، در واقع اغلب واکنشهای خودکار سیستم عصبی به یادآوری یا مواجهه با محرکهای مرتبط با یک تجربه آسیبزا است. برای مثال ممکن است فرد با شنیدن صدایی خاص دچار تپش قلب، تعریق یا انقباض عضلات شود، اما این واکنشها به معنای ذخیره شدن خاطره در عضلات نیست.
هشدار پژوهشگران درباره خاطرات سرکوبشده
برخی روشهای درمانی ادعا میکنند میتوانند خاطرات سرکوبشده را از طریق بدن بازیابی کنند. با این حال، بسیاری از انجمنهای علمی هشدار دادهاند که این رویکردها در صورت استفاده نادرست، ممکن است خطر شکلگیری خاطرات کاذب را افزایش دهند؛ یعنی فرد اتفاقاتی را به یاد بیاورد که در واقع هرگز رخ ندادهاند.
به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند درمان تروما بر پایه روشهای مبتنی بر شواهد علمی انجام شود.
جمعبندی
امروزه پژوهشگران اتفاقنظر دارند که تروما بر مغز، سیستم عصبی، هورمونها، سیستم ایمنی و سلامت جسم اثر میگذارد و این اثرات کاملاً واقعی و قابل اندازهگیری هستند. با این حال، تاکنون شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد خاطرات آسیبهای روانی در عضلات یا اندامهای بدن ذخیره میشوند.
بنابراین، بهتر است میان تأثیر تروما بر عملکرد بدن و ادعای ذخیره شدن خاطرات در بدن تفاوت قائل شویم؛ زیرا این دو مفهوم از نظر علمی یکسان نیستند.
