اختلالات خوردن در نوجوانان از مهمترین مشکلات سلامت روان در این گروه سنی محسوب میشوند. علائم اختلالات خوردن در نوجوانان گاهی بهتدریج ظاهر میشوند و ممکن است والدین در ابتدا آنها را با رژیم گرفتن یا حساسیت طبیعی نسبت به ظاهر اشتباه بگیرند. با این حال، تشخیص زودهنگام میتواند از بروز عوارض جسمی و روانی جدی جلوگیری کند.
اختلالات خوردن چیست؟
اختلالات خوردن مجموعهای از بیماریهای روانپزشکی هستند که با نگرانی افراطی درباره وزن، شکل بدن و غذا خوردن همراهاند. این اختلالات معمولاً با برداشت نادرست فرد از ظاهر خود ارتباط دارند و میتوانند سلامت جسم و روان نوجوان را به خطر بیندازند.
علائم رفتاری اختلالات خوردن در نوجوانان
والدین باید به تغییرات رفتاری فرزند خود توجه ویژهای داشته باشند. مهمترین نشانهها عبارتاند از:
- پنهانکاری هنگام غذا خوردن
- اجتناب از وعدههای غذایی خانوادگی
- غذا خوردن در تنهایی
- وسواس در انتخاب یا شمارش کالری غذا
- وزن کردن مکرر خود
- بررسی مداوم ظاهر در آینه
- ورزش بیش از حد و بدون استراحت
این رفتارها معمولاً با هدف کاهش اضطراب انجام میشوند، اما در عمل موجب تشدید اختلال خواهند شد.
علائم روانی و عاطفی
نشانههای روانی علائم اختلالات خوردن در نوجوانان شامل موارد زیر است:
- ترس شدید از افزایش وزن
- نارضایتی مداوم از ظاهر
- تصور چاق بودن با وجود وزن طبیعی
- اشتغال ذهنی دائمی با رژیم غذایی
- اضطراب و افسردگی
- کاهش روابط اجتماعی
- تحریکپذیری و گوشهگیری
این علائم میتوانند عملکرد تحصیلی، روابط خانوادگی و اعتمادبهنفس نوجوان را تحت تأثیر قرار دهند.
علائم جسمی
در صورت ادامه اختلال، نشانههای جسمی نیز ظاهر میشوند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش شدید یا نوسان وزن
- احساس سرمای دائمی
- ریزش مو
- ضعف و بیحالی
- سرگیجه
- مشکلات گوارشی
در برخی موارد نیز نوجوانان برای کاهش وزن به رفتارهای خطرناکی مانند استفراغ عمدی، مصرف خودسرانه ملینها، قرصهای ضد اشتها یا فرآوردههای لاغری تبلیغشده در فضای مجازی روی میآورند.
عوارض اختلالات خوردن
در صورت درمان نشدن، این اختلالات میتوانند باعث بروز مشکلاتی مانند:
- افسردگی شدید
- انزوای اجتماعی
- پوکی استخوان
- اختلالات قلبی
- برهم خوردن تعادل الکترولیتهای بدن
- افزایش خطر بستری شدن
والدین چه زمانی باید نگران شوند؟
اگر نوجوان به شکل مداوم درباره وزن، رژیم یا ظاهر خود صحبت میکند، از غذا خوردن اجتناب دارد یا تغییرات رفتاری و جسمی قابل توجهی نشان میدهد، بهتر است موضوع را جدی بگیرید. گفتوگو با آرامش، بدون سرزنش یا تمسخر، اولین قدم در کمک به اوست.
تشخیص زودهنگام و مراجعه به روانپزشک کودک و نوجوان یا روانشناس میتواند روند درمان را بسیار مؤثرتر کند و از بروز عوارض بلندمدت جلوگیری نماید.
جمعبندی
علائم اختلالات خوردن در نوجوانان فقط به کاهش وزن محدود نمیشود و میتواند در قالب تغییرات رفتاری، روانی و جسمی بروز کند. آگاهی خانوادهها از این نشانهها و مراجعه سریع به متخصصان سلامت روان، مهمترین عامل در درمان موفق و بازگشت نوجوان به زندگی سالم است.
