سیده مبینا محسنی تکیه
وقتی درباره انواع شخصیت صحبت میکنیم، معمولاً دو مدل شناختهشده یعنی نوع A و نوع B به ذهن میآید. شخصیت نوع A فردی پرتلاش، جاهطلب و رقابتی است که برای موفقیت میکوشد و نوع B برعکس، آرام، راحتطلب و منعطف است که اجازه میدهد زندگی بهصورت طبیعی پیش برود. اما میان این دو، شخصیت نوع C قرار دارد؛ الگویی کمتر شناختهشده که اغلب نادیده گرفته میشود اما بسیاری با آن همذاتپنداری میکنند. این نوع شخصیت که به اجتناب از تعارض، تفکر زیاد و محدودیت در بیان احساسات شناخته میشود، در ظاهر آرام و بیصداست اما درون خود طوفانی از استرس و احساسات سرکوبشده دارد.
شخصیت نوع C چیست؟
شخصیت نوع C فردی آرام، دقیق و متعهد است که توجه زیادی به جزئیات دارد و تلاش میکند دیگران را راضی نگه دارد. این افراد معمولاً در تعیین مرزهای شخصی مشکل دارند و از روبرو شدن با تعارض اجتناب میکنند. تحقیقات نشان میدهد شخصیت نوع C از دو بخش اصلی تشکیل شده است: تسلیمپذیری و محدودیت در ابراز احساسات. بخش تسلیمپذیری مربوط به رفتار با دیگران است، جایی که فرد از درگیری دوری میکند، بیش از حد سازگار است و سخت میتواند «نه» بگوید. بخش محدودیت در ابراز احساسات اما به دنیای درونی فرد اشاره دارد؛ جایی که احساسات، بهخصوص خشم و ناراحتی، سرکوب میشود و فرد توانایی کمی در بیان واقعی خود دارد.
افراد نوع C به دلیل دقت و تفکر عمیق خود بسیار قابل اعتماد و توانمند در برنامهریزی و مدیریت هستند. آنها در شرایط فشار آرام باقی میمانند و وفاداری بالایی دارند. اما همین ویژگیها میتواند بار سنگینی نیز داشته باشد. این افراد ممکن است در دفاع از خود دچار مشکل شوند، دیگران از مهربانی و تحملشان سوءاستفاده کنند و اضطرابهای درونیشان به تدریج رشد کند. نمونهای از این وضعیت را میتوان در فردی دید که به عنوان برنامهریز مراسم عروسی موفق بود اما به دلیل ناتوانی در مقابله با سوءاستفاده و سرکوب احساسات، رابطه شخصیاش آسیب دید.
پیامدهای سلامت روان و جسمانی شخصیت نوع C
تحقیقات روانشناسی نشان داده است که انواع شخصیت میتوانند تأثیراتی بر سلامت جسمانی داشته باشند. شخصیت نوع A با بیماریهای قلبی مرتبط است، اما در مورد شخصیت نوع C، خطرات بیشتری ممکن است به دلیل سرکوب مزمن احساسات ایجاد شود. فشار روانی ناشی از سرکوب خشم، ترس و ناراحتی میتواند سیستم پاسخ به استرس بدن را مختل کرده و به تدریج عملکرد سیستم ایمنی را تضعیف کند. برخی پژوهشها حتی ارتباطاتی میان الگوی رفتاری نوع C و افزایش ریسک برخی بیماریها، مانند سرطان، مطرح کردهاند. این موضوع به آن معنا نیست که شخصیت باعث بیماری میشود، بلکه شیوه مدیریت عاطفی فرد میتواند سلامت او را تحت تأثیر قرار دهد.
اگرچه ویژگیهای نوع C ممکن است باعث بروز چالشهای روانی و جسمانی شود، اما این الگوها تغییرپذیر هستند. افراد با این شخصیت میتوانند با یادگیری مهارتهایی مانند بیان سالم احساسات، تعیین حد و مرزهای شخصی، و قاطعیت در رفتار، سلامت روان خود را بهبود بخشند. تمرین گفتن «نه» بدون احساس گناه، مشارکت در گفتگوهای عاطفی و شناخت اهمیت نیازهای خود، گامهای مهمی در این مسیر است. این تغییرات نه تنها استرس را کاهش میدهد بلکه باعث بهبود عملکرد سیستم ایمنی و روابط بینفردی نیز میشود.
اهمیت توجه به شخصیت نوع C در جامعه امروز
در جهانی که اغلب افراد پرانرژی و پرصدا بیشتر دیده میشوند، شخصیت نوع C معمولاً بهسختی شنیده میشود. این افراد آرام و متعهد هستند اما فشار درونی زیادی تحمل میکنند که میتواند سلامت و روابطشان را به خطر بیندازد. شناخت بهتر این نوع شخصیت و حمایت از آن میتواند به کاهش استرسهای مزمن و بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کند. بنابراین لازم است که هم خود افراد نوع C و هم اطرافیانشان بیشتر به این ویژگیها توجه کنند و زمینهساز رشد و بهبود سلامت روان باشند.
