سیده مبینا محسنی تکیه
پیامهای سیاسی به سرعت گروههای «درونگروه» و «برونگروه» ایجاد میکنند. سیاستمداران با تحریک احساس انزجار، رأیدهندگان را به رد گروه «دیگر» وادار میکنند. ترکیب این انزجار با خشم یا ترس نسبت به تهدید گروه مقابل میتواند تصمیمات رأیدهندگان را شکل دهد.
تقسیمبندی شدید در جو سیاسی امروز
در ایالات متحده و بسیاری کشورهای دیگر، رأیدهندگان نسبت به اعضای گروه مقابل احساس انزجار، ترس و خشم دارند. قابلیت انتخاب گزینشی منابع خبری باعث شده است افراد در حبابهای اطلاعاتی خود قرار گیرند و کمتر دیدگاههای مخالف را بشنوند. با این حال، این انزوای فکری تنها نمیتواند توضیح دهد که چرا مردم گاهی دوستان خود را در شبکههای اجتماعی حذف یا افراد دیگر را به دلیل دیدگاه سیاسی رد و حتی مورد حمله قرار میدهند.
قدرت «دیگری» در سیاست
دههها تحقیق نشان داده است که ایجاد گروههای درونگروه و برونگروه تأثیر شگرفی بر روان انسان دارد. افراد درونگروه، یعنی «افرادی مثل ما»، از مزایای بیشتری برخوردار میشوند و ویژگیهای مثبت مانند هوش و مهربانی به آنها نسبت داده میشود. افراد برونگروه، یعنی «ما نیستند»، مجازات میشوند و ویژگیهای منفی مانند تنبلی و فقدان اخلاق به آنها نسبت داده میشود. حتی تقسیم افراد بر اساس ترجیحات هنری یا گروههای اردو میتواند این دستهبندیها را ایجاد کند. با توجه به تاریخچه بشریت، همبستگی با درونگروه و رد دیگر گروهها منطقی است، زیرا بقای انسانها به توانایی شکل دادن گروهها برای شکار و دفاع وابسته بوده است.
پیامهای هیجانی و نقش رسانههای اجتماعی
امروزه پیامهای سیاسی محتوای هیجانی زیادی دارند و گروه مقابل را هدف قرار میدهند. شبکههای اجتماعی قدرت این پیامها را افزایش دادهاند و سیاستمداران میتوانند پیامهای بصری و جذاب بسازند که احساسات رأیدهندگان را تحریک کنند. تأثیر این پیامها در اطلاعات نهفته نیست، بلکه در هیجانی است که ایجاد میکنند.
چگونه پیامها احساسات ما را تحریک میکنند
احساس انزجار بهویژه در رد گروه برونگروه قدرتمند است. مغز انسان این احساس را ابتدا برای رد سریع غذاهای فاسد یا آلوده توسعه داد و سپس با مفاهیم اخلاقی پیوند خورد. مطالعات اخیر نشان میدهند که دمکراتها و جمهوریخواهان در آمریکا نسبت به گروه مقابل احساس انزجار دارند و آنها را «زننده» میدانند. پیامهایی که گروه مقابل را غیر اخلاقی، حیوانی و فاقد شخصیت نشان میدهند، انزجار شدیدی ایجاد میکنند.
انزجار، ترس و خشم: موتور رأیدهی
انزجار باعث میشود مردم گروه مقابل را منفی ببینند و رد کنند، اما به تنهایی رأیدهندگان را به اقدام وادار نمیکند. ترس و خشم محرکهای قدرتمندتری هستند. ترس زمانی شکل میگیرد که مردم گروه مقابل را تهدیدی برای سبک زندگی یا ارزشهای بنیادین خود ببینند. خشم نیز زمانی ایجاد میشود که گروه مقابل مانع دستیابی افراد به اهداف مهم شود. وقتی رأیدهندگان ترسیده یا خشمگین هستند، احتمال مشارکت و رأیدهی آنها افزایش مییابد.
چگونه واکنش منطقی داشته باشیم
این نوع پیامها برای بسیاری از ما آشنا هستند و احتمالاً بارها آنها را دیدهایم. مطالعات اخیر نشان میدهند که اتخاذ دیدگاه منطقی و غیر احساسی نسبت به پیامها و وضعیت سیاسی میتواند اثر آنها را کاهش دهد. اگر افراد عمداً از هیجانات ناشی از پیامها فاصله بگیرند و دیدگاه عینیتری اتخاذ کنند، میتوانند دمای سیاسی را پایین بیاورند و تصمیمات هوشمندانهتری بگیرند.
