به گزارش روان ۲۴ به نقل از همشهری، بسیاری از افراد تصور میکنند استرس و اضطراب فقط باعث بیخوابی میشود، اما خوابآلودگی در استرس نیز یکی از واکنشهای شناختهشده بدن و مغز به فشارهای روانی است. اگر هنگام عصبانیت، نگرانی یا تجربه اتفاقات استرسزا ناگهان احساس خواب شدید میکنید، لزوماً موضوع نگرانکنندهای نیست و در بسیاری از موارد، این واکنش بخشی از سازوکار طبیعی بدن برای کاهش فشار روانی محسوب میشود.
خوابآلودگی در استرس چگونه ایجاد میشود؟
مطهره شریفی، مشاور و روانشناس، میگوید زمانی که فرد دچار اضطراب، خشم یا استرس شدید میشود، بدن انرژی زیادی برای مقابله با این شرایط مصرف میکند. این مصرف انرژی، خستگی جسمی و ذهنی ایجاد میکند و در نتیجه، فرد احساس خوابآلودگی میکند.
از سوی دیگر، هنگام استرس هورمونهایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح میشوند. پس از پایان شرایط تنشزا، سطح این هورمونها کاهش پیدا میکند و بدن وارد مرحله آرامش نسبی میشود. همین تغییرات هورمونی میتواند باعث احساس خواب و نیاز به استراحت شود.
نقش عضلات در احساس خواب بعد از اضطراب
یکی دیگر از دلایل خوابآلودگی در استرس، تنش عضلانی است. در شرایط اضطراب، عضلات بدن بهطور ناخودآگاه منقبض میشوند. زمانی که این تنش از بین میرود، بدن احساس رهایی و خستگی میکند؛ موضوعی که میل به خواب را افزایش میدهد.
به همین دلیل، برخی افراد در شرایط بحرانی مانند جنگ، حوادث یا فشارهای روانی شدید، دچار پرخوابی میشوند. روانشناسان تأکید میکنند این افراد نباید مورد قضاوت یا سرزنش قرار بگیرند، زیرا این واکنش تا حد زیادی خارج از کنترل آگاهانه آنهاست.
چه زمانی پرخوابی نگرانکننده است؟
اگر خوابآلودگی یا پرخوابی به حدی برسد که:
- عملکرد روزانه را مختل کند.
- تمرکز و تصمیمگیری را کاهش دهد.
- روابط خانوادگی یا شغلی را تحت تأثیر قرار دهد.
- برای هفتهها ادامه پیدا کند.
بهتر است فرد با روانشناس، رواندرمانگر یا روانپزشک مشورت کند تا علت اصلی این وضعیت بررسی شود.
چگونه خوابآلودگی ناشی از استرس را کنترل کنیم؟
متخصصان برای کاهش آثار استرس و جلوگیری از خوابآلودگی شدید، این راهکارها را پیشنهاد میکنند:
- انجام مدیتیشن روزانه
- تمرین تنفس ۴-۴-۴
- تنفس دیافراگمی
- پیادهروی یا حرکات کششی به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه
- نوشتن افکار و احساسات روی کاغذ
- کاهش مصرف کافئین و مواد قندی در روزهای پراسترس
- حفظ ارتباط با خانواده و دوستان نزدیک
پرخوابی هم مانند بیخوابی نیازمند توجه است
همانطور که کمبود خواب میتواند سلامت جسم و روان را تهدید کند، پرخوابی نیز در صورت تداوم ممکن است نشانه وجود مشکلات جسمی یا روانی باشد. بنابراین اگر خوابآلودگی در استرس به یک الگوی دائمی تبدیل شده یا زندگی روزمره را مختل کرده است، بهتر است با یک متخصص سلامت روان مشورت کنید تا علت آن مشخص و درمان مناسب آغاز شود.
