روز جهانی سلامت روان هر سال در تاریخ ۱۰ اکتبر برگزار میشود و یکی از مهمترین رویدادهای بینالمللی در حوزه بهداشت روان به شمار میرود. این رویداد با هدف افزایش آگاهی عمومی، کاهش انگ اجتماعی و ارتقای دسترسی به خدمات روانی و رواناجتماعی برگزار میشود. برگزاری این روز فرصتی فراهم میکند تا چالشهای جهانی سلامت روان بررسی شوند و سیاستهای مؤثر توسعه یابند.
محورهای موضوعی سالیانه
فدراسیون جهانی سلامت روان (WFMH) هر سال یک موضوع علمی برای روز جهانی سلامت روان تعیین میکند. این موضوعها بازتابدهنده چالشهای روز و دادههای پژوهشی هستند. در سال ۲۰۲۳، موضوع این روز «سلامت روان یک حق جهانی بشر» بود و بر عدالت اجتماعی و دسترسی برابر به خدمات تأکید داشت. در سال ۲۰۲۴ موضوع «هوشمندی در استفاده از صفحهنمایش، قدرت ذهن: پذیرش سلامت روان در دنیای دیجیتال» انتخاب شد. این موضوع اثرات مصرف مداوم فناوری دیجیتال بر سلامت روان نسل جوان و ضرورت سواد دیجیتال و رفتارهای مسئولانه را مورد توجه قرار داد. موضوع سال ۲۰۲۵ تحت عنوان «دسترسی به خدمات – سلامت روان در فجایع و شرایط اضطراری» تعیین شد. این موضوع اهمیت مداخلات روانی-اجتماعی پیش، حین و پس از بحرانها و بلایا را برجسته میکند. این انتخابها بر اساس شواهد علمی و دادههای اپیدمیولوژیک درباره شیوع اختلالات روانی در بحرانها، جنگها و شرایط اضطراری انجام شدهاند.
فعالیتهای علمی و آموزشی فدراسیون
WFMH هر سال با همکاری سازمان جهانی بهداشت (WHO) و UNHCR وبینارها و نشستهای تخصصی برگزار میکند. هدف این نشستها بررسی موضوعات سلامت روان و ارائه راهکارهای عملی است. این نشستها بر پایه دادههای پژوهشی و مطالعات بینالمللی طراحی شدهاند. در آنها شیوع اختلالات روانی، مداخلات اثربخش، آموزش نیروهای تخصصی و سیاستهای بهداشت روان بررسی میشوند. برای نمونه، وبینار «بررسی خدمات سلامت روان برای زنان در آمریکای لاتین» در جولای ۲۰۲۵ برگزار شد. این وبینار دادههای میدانی را ارائه کرد و راهکارهای عملی برای بهبود دسترسی به خدمات را معرفی نمود.
WFMH همچنین گزارشها و دستورالعملهای تخصصی منتشر میکند. این گزارشها شامل اطلاعات علمی و عملی درباره شیوع اختلالات روانی، اثرات روانی بحرانها، توصیههای مداخلهای و درمانی و آموزش متخصصان است. این منابع به کشورهای عضو و نهادهای بینالمللی کمک میکنند تا برنامهریزیهای مؤثری در حوزه سلامت روان داشته باشند.
کمپینهای اطلاعرسانی و آموزشی یکی دیگر از بخشهای مهم فعالیتهای فدراسیون هستند. این کمپینها در بیش از ۳۰ کشور اجرا میشوند. هدف آنها افزایش آگاهی عمومی درباره حق دسترسی به خدمات سلامت روان و اثرات روانی بحرانها است. کمپینها شامل محتوای رسانهای، انتشار گزارشهای علمی و اینفوگرافیکهای آموزشی هستند (منبع).
مشارکت بینالمللی و سیاستگذاری
فدراسیون جهانی سلامت روان همکاری نزدیکی با WHO و سازمان ملل دارد. هدف این همکاری، قرار دادن سلامت روان در اولویت برنامههای بهداشت عمومی است. WFMH از کشورهای عضو میخواهد برنامههای مبتنی بر شواهد، آموزش نیروهای متخصص و توسعه زیرساختهای حمایتی را تقویت کنند تا دسترسی مردم به خدمات روانی و رواناجتماعی تضمین شود.
اهمیت روز جهانی سلامت روان برای ایران
با توجه به شیوع اختلالات روانی ناشی از حوادث طبیعی و فشارهای اجتماعی و اقتصادی در ایران، مشارکت در برنامههای روز جهانی سلامت روان اهمیت زیادی دارد. این مشارکت آگاهی عمومی را افزایش میدهد، امکان برنامهریزی مبتنی بر شواهد را فراهم میکند و توانمندسازی متخصصان و شبکههای حمایتی را تقویت میکند. اجرای این برنامهها میتواند اثرات روانی بحرانها را کاهش دهد و کیفیت زندگی جامعه را بهبود بخشد.
