تابآوری شناختی در آلزایمر یکی از مهمترین پرسشهای علوم اعصاب است؛ اینکه چرا برخی افراد با وجود تغییرات بیولوژیکی مرتبط با این بیماری، همچنان از نظر ذهنی هوشیار باقی میمانند.
به گزارش روان۲۴ به نقل از ساینسدیلی، پژوهش جدیدی نشان میدهد که پاسخ این پرسش ممکن است در رفتار گروه نادری از سلولهای مغزی به نام «نورونهای نابالغ» نهفته باشد.
تابآوری شناختی در آلزایمر چیست؟
تابآوری شناختی در آلزایمر به توانایی مغز برای حفظ عملکرد طبیعی، حتی در حضور آسیبهای ناشی از بیماری گفته میشود.
در حالی که بسیاری از مبتلایان به آلزایمر با پیشرفت بیماری دچار کاهش حافظه و زوال عقل میشوند، برخی دیگر با وجود داشتن همان آسیبهای مغزی، کاهش شناختی کمی را تجربه میکنند یا اصلاً دچار علائم نمیشوند.
پژوهشگران تخمین میزنند که حدود ۳۰ درصد از سالمندان مبتلا به آلزایمر، هرگز علائم بالینی این بیماری را نشان نمیدهند؛ موضوعی که همچنان یکی از بزرگترین رازهای این حوزه است.
نقش نورونهای نابالغ در مغز
در این پژوهش که توسط موسسه علوم اعصاب هلند انجام شده، دانشمندان روی سلولهایی به نام «نورونهای نابالغ» تمرکز کردند.
این نورونها شبیه سلولهای جوانی هستند که هنوز بهطور کامل بالغ نشدهاند و احتمال میرود در حفظ عملکرد مغز نقش داشته باشند.
بررسی نمونههای مغزی اهدایی نشان داد که این نورونها حتی در افراد بالای ۸۰ سال نیز وجود دارند. با این حال، نکته جالب این بود که تعداد این سلولها در افراد مقاوم به آلزایمر بیشتر از دیگران نبود.
چرا برخی مغزها مقاومتر هستند؟
یافتههای پژوهش نشان میدهد که تابآوری شناختی در آلزایمر بیش از آنکه به تعداد نورونها وابسته باشد، به نحوه عملکرد آنها مربوط است.
در افراد مقاوم، این نورونهای نابالغ:
- برنامههایی را فعال میکنند که به بقای سلولها کمک میکند
- واکنشهای التهابی کمتری نشان میدهند
- از مرگ سلولی جلوگیری میکنند
این ویژگیها باعث میشود مغز بتواند با آسیبهای ناشی از آلزایمر بهتر مقابله کند.
آیا مغز میتواند خود را ترمیم کند؟
یکی از فرضیههای مطرحشده این است که مغزهای مقاوم، توانایی بیشتری در ترمیم خود دارند.
فرآیندی به نام «رشد عصبی در بزرگسالان» ممکن است به تولید نورونهای جدید کمک کند، هرچند میزان این فرآیند در انسان هنوز محل بحث است.
با این حال، پژوهشگران معتقدند که نقش نورونهای نابالغ فراتر از جایگزینی سلولهای از دسترفته است و ممکن است این سلولها از بافت مغز حمایت کرده و عملکرد آن را حفظ کنند.
آینده درمان آلزایمر
شناخت دقیق تابآوری شناختی در آلزایمر میتواند مسیرهای جدیدی برای درمان یا حتی پیشگیری از این بیماری ارائه دهد.
اگر دانشمندان بتوانند بفهمند چه عواملی از مغز در برابر آسیب محافظت میکنند، میتوانند راهکارهایی برای تقویت این مکانیسمها توسعه دهند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که تابآوری مغز احتمالاً نتیجه ترکیبی از عوامل مختلف است و نمیتوان آن را به یک عامل واحد نسبت داد.
جمعبندی
در نهایت، تابآوری شناختی در آلزایمر نشان میدهد که مغز انسان ظرفیت شگفتانگیزی برای مقابله با بیماری دارد.
نورونهای نابالغ ممکن است نقش مهمی در این فرآیند ایفا کنند، اما همچنان تحقیقات بیشتری برای درک کامل این پدیده ضروری است.
این یافتهها امید تازهای برای توسعه روشهای نوین درمانی و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آلزایمر ایجاد کردهاند.
