بدترین زمان برای پرسیدن محل کپسول آتشنشانی خانه زمانی است که به آن نیاز دارید؛ بهترین زمان وقتی است که فوراً به آن نیاز ندارید. این اصل راهنمای کتاب «هیچ چیزی را امضا نکن: راهنمای روزی که اخراج میشوید» است که توسط دو متخصص مدیریت تغییر نوشته شده است.
نویسندگان کتاب، پاول لوی، مدیرعامل سابق یک بیمارستان آموزشی معتبر و مدیر پروژه پاکسازی چند میلیارد دلاری بندر بوستون، و فرزانه محمد، مشاور سازمانی در حوزه مدیریت تغییر و مشارکت کارکنان، فرض میکنند که روزی به دفتر رئیس خود فراخوانده میشوید. در این جلسه، یک کارشناس منابع انسانی نیز حضور دارد و رئیس با جملهای آغاز میکند: «این جلسه آسان نخواهد بود…» در پایان جلسه، قراردادی برای پایان همکاری به شما ارائه میشود که به عنوان قراردادی «سخاوتمندانه» و «فراتر از سیاستهای استاندارد شرکت» توصیف شده است. از شما خواسته میشود این قرارداد را امضا کنید. لوی و محمد به شما توصیه میکنند پاسخ دهید: «ممنون، بعداً به شما اطلاع میدهم.»
شناخت BATNA؛ کلید موفقیت در مذاکره
یکی از مهمترین مفاهیمی که در این کتاب آموزش داده میشود، شناخت BATNA (بهترین جایگزین برای توافق مذاکرهشده) است. باید مزایا و ریسکهای امتناع از امضای قرارداد را به دقت بسنجید و بهترین اقدام ممکن را انتخاب کنید. در کنار این، ضروری است که BATNA شرکت را نیز در نظر بگیرید.
یکی از احتمالات، شکایتی است که وکیل شما علیه شرکت مطرح میکند. این نوع شکایات معمولاً هزینهبر هستند و باعث تبلیغات منفی میشوند. شکایت به وکیل شما اجازه دسترسی به اسناد و ایمیلهای شرکت را میدهد که ممکن است برای شرکت خجالتآور یا آسیبزننده مالی باشد. اگر سایر کارمندانی که اخراج شدهاند بدانند شما شکایت کردهاید، ممکن است آنها نیز تشویق به اقدام مشابه شوند. بنابراین، باید به ارزش بسیار بالایی که شرکت برای خروج آرام و بدون حاشیه شما قائل است، توجه کنید.
ضرورت مشاوره حقوقی تخصصی در روزهای اخراج
نویسندگان معتقدند هر کارمندی که سالانه ۵۰ هزار دلار یا بیشتر درآمد دارد، باید استخدام وکیل متخصص در امور استخدام را جدی بگیرد. اخراج معمولاً یک رویداد پرتنش و عاطفی برای کارمند است، اما برای وکلا صرفاً کسبوکار محسوب میشود. این به معنی آن نیست که وکیل همیشه مستقیماً مذاکرات را انجام میدهد، اما گاهی این بهترین راه است. در موارد دیگر، وکلا به صورت پشتصحنه به شما کمک میکنند تا با شرکت مذاکره کنید.
بهترین انتخاب، وکیلی است که در حوزه حقوق استخدام در ایالت شما یا ایالتی که قرارداد شما در آن اجرا میشود، تخصص دارد. از وکلایی که در زمینههای مختلف تخصص دارند خودداری کنید؛ شما به یک متخصص نیاز دارید. همچنین میتوانید از دوستان خود معرفی وکیل دریافت کنید یا از سیستمهای هوش مصنوعی برای یافتن ۱۵ وکیل برجسته در ایالت خود استفاده کنید.
برخی وکلای استخدام تنها نماینده شرکتها هستند و پرونده کارمندان را قبول نمیکنند اما میتوانند شما را به همکاران خود معرفی کنند. وکلای مستقل یا دفاتر کوچک هزینه کمتری دارند، اما بهتر است وکیلی انتخاب کنید که سابقه کار در دفاتر بزرگ داشته باشد چون احتمالاً با وکیل شرکت که او هم سابقه دفاتر بزرگ را دارد، بهتر تعامل خواهد داشت.
موضوعات قابل مذاکره در قرارداد پایان همکاری
موارد متعددی وجود دارد که میتوان درباره آنها مذاکره کرد، از جمله مبلغ نقدی، تاریخ آخرین حقوق، شرایط عدم رقابت، تعهد به عدم جذب مشتری یا همکار، تعهد به عدم بدگویی و بیمه سلامت.
اهمیت خدمات برونسپاری شغلی (Outplacement)
نویسندگان بر این باورند که همکاری با یک شرکت برونسپاری شغلی یکی از باارزشترین حمایتهایی است که یک کارمند اخراج شده میتواند دریافت کند. اما نکته مهم این است که چه کسی شرکت برونسپاری و مشاور شغلی را انتخاب میکند. کارمندان اخراج شده اغلب احساس میکنند کنترل آینده خود را از دست دادهاند. پذیرش مشاوره شغلی انتخاب شده توسط شرکت اخراجکننده، حس کنترل مثبت ایجاد نمیکند. در چارچوب محدودیتهای مالی توافقنامه پایان همکاری، توصیه میشود که کارمند حق انتخاب شرکت برونسپاری و مشاور خود را داشته باشد. این گامی مهم برای بازپسگیری کنترل است.
برخی شرکتهای برونسپاری در حوزه آموزش و حمایت محدود زمانی فعالیت میکنند و روی مواردی مانند توسعه رزومه، بهینهسازی پروفایل لینکدین و شبکهسازی تمرکز دارند. برخی دیگر خدمات گستردهتری ارائه میدهند و تا پیدا کردن شغل جدید و موفقیت در نقش جدید همراه شما هستند. اگر بیش از پنج سال از آخرین جستجوی شغل شما گذشته، باید بدانید قوانین جستجوی کار به دلیل هوش مصنوعی تغییر کرده است و شما نیز پنج سال پیرتر شدهاید. پس فرض نکنید روشهای گذشته هنوز کارآمد هستند.
کتاب «هیچ چیزی را امضا نکن» یک راهنمای کاربردی و ضروری است که باید هنگام مواجهه با اخراج، آن را به همراه داشته باشید. در طول مسیر شغلی، ممکن است زمانهایی برسد که مشورت با این کتاب، کلید موفقیت و حفظ حقوق شما باشد.
