در دنیای امروز، فیلم و سریالها فقط وسیلهای برای سرگرمی نیستند. آنها بستری ارزشمند برای بازتاب دغدغههای انسانی و شناخت هیجانات ما هستند. بسیاری از افراد هنگام تماشای یک داستان، فرصت پیدا میکنند تا با لایههای پنهان ذهن و رفتار انسان آشنا شوند. این تجربه معمولاً هم آموزنده است و هم آرامبخش. از سوی دیگر، کارگردانان و بازیگران تلاش میکنند پیچیدگیهای روان انسان را با زبان تصویر نشان دهند. این رویکرد، جذابیت داستان را بیشتر میکند و ارتباط عمیقتری میان اثر و مخاطب میسازد. به همین دلیل، بسیاری از آثار ماندگار سینما بهخاطر نگاه روانشناختیشان شناخته میشوند.
انتشار فهرستی از فیلمها و سریالهای روانشناسی در وبسایت «روانشناسان» اقدامی ارزشمند است. این مجموعه به علاقهمندان کمک میکند آثار برجسته را بهتر بشناسند و تجربه تماشای خود را غنیتر کنند. چنین معرفیهایی پلی میان هنر و علم روانشناسی ایجاد میکند و به فهم بهتر ذهن و رفتار انسان کمک میکند. فیلم Berberian Sound Studio نیز نمونهای از آثاری است که ثابت میکند سینما میتواند بستری برای شناخت عمیق ذهن انسان باشد.
مشخصات فیلم
عنوان انگلیسی: Berberian Sound Studio
عنوان فارسی: استودیوی صدا بربرین
سال اکران: ۲۰۱۲
کارگردان: Peter Strickland
تهیهکننده: Scott Page
نویسندگان: Peter Strickland و Kephas Leroc
بازیگران: Toby Jones (گیلدروی)، Cosimo Fusco، Antonio Mancino، Fatma Mohamed، Eugenia Caruso، Chiara D’Anna و دیگران
جنبههای روانشناختی فیلم
فیلم به شکل پیوسته تنش روانی، سردرگمی ذهنی و فروپاشی آرام هویت را نشان میدهد. فضای بسته استودیو، رفتارهای تهدیدآمیز اطرافیان و کار طاقتفرسای شخصیت اصلی، احساس اضطراب، بیگانگی و تنهایی را به مخاطب منتقل میکند.
یکی از محورهای مهم فیلم، تحمیل روانی و سوءاستفاده از قدرت است. کارکنان استودیو و فضای کاری سمی، باعث تخریب ذهنی دوبلورها و صدابردار میشود. ساخت صداهای خشونتآمیز برای فیلم جیالو، مرز میان خلق خشونت و تجربه روانی آن را کمرنگ میکند. فیلم نشان میدهد صدا چگونه بر ناخودآگاه اثر میگذارد. فریادها، افکتها، سکوتها و ضربههای صوتی، ساختار ذهنی شخصیت اصلی را تحت فشار قرار میدهند. این اثر یکی از دقیقترین نمایشها از تأثیر صدا بر روان انسان است.
خلاصه داستان
گیلدروی، مهندس صدای اهل بریتانیا، به یک استودیو فیلمسازی در ایتالیا دعوت میشود. او تصور میکند روی پروژهای ساده کار خواهد کرد؛ اما فیلم پیشرو، اثری خشونتآمیز در ژانر جیالو با عنوان The Equestrian Vortex است.
گیلدروی در محیطی پرتنش و با همکارانی سرد و خصمانه، مجبور به ساخت صداهای وحشتناک میشود. خرد کردن میوهها برای صدای شکنجه، ضبط فریادهای پشت سر هم و کار مداوم، کمکم روان او را فرسوده میکند. ذهن او میان واقعیت، صدایی که میسازد و خیالهایی که شکل میگیرد، گیر میکند. در ادامه، فشارهای روانی و اخلاقی باعث میشود گیلدروی به مرزی برسد که مخاطب نیز دچار شک شود: آیا او دچار فروپاشی روانی شده یا همه چیز بخشی از بازی سینمایی است؟
پایان مبهم فیلم، حالتی کابوسوار ایجاد میکند و بسیاری از پرسشها را بیپاسخ میگذارد.
نقاط قوت فیلم
– استفاده هنرمندانه از صدا بهعنوان ابزار روایت
– فضاسازی روانی قوی
– بازی درخشان Toby Jones
– ترکیب سینمای هنری با تحلیل روانشناختی
نقاط ضعف فیلم
– روایت خطی و ساده که برای برخی مخاطبان کافی نیست.
– پایان مبهم که ممکن است تجربه تماشای برخی افراد را مختل کند.
– ریتم کند که برای تماشاگری که دنبال هیجان سریع است، جذاب به نظر نمیرسد.
نظرات تخصصی
جاناتان رومنی: فیلم را یکی از هوشمندانهترین واکاویها از فروپاشی روانی میداند. او میگوید فیلم بدون نمایش حتی یک صحنه خشونتآمیز، حس وحشت را منتقل میکند. نقد او بیشتر به ریتم کند بخشهای میانی است.
اوون گلیبرمن: او فیلم را تجربهای «هیپنوتیک» مینامد. طراحی صدا را «معماری روانی» توصیف میکند و بازی توبی جونز را تحسین میکند. اما ساختار تجربی فیلم را برای برخی مخاطبان دشوار میداند.
ایمی نیکلسون : از نظر او، فیلم «کابوسی آرام» است که آهسته وارد ذهن مخاطب میشود. نمایش تنهایی شغلی و تأثیر محیط سمی را عالی میداند. نقد او نیز پایان بیش از حد مبهم فیلم است.
