افراد بسیار خوشخلق و موافق، افرادی «مهربان» هستند، اما معمولاً دشوار است دقیقاً مشخص کنیم چه چیزی باعث این مهربانی میشود. یک مطالعه جدید نشان داده است که یکی از عوامل مهربانی، توانایی قرار دادن خود در جایگاه دیگران است. به نظر میرسد در مورد اینکه یک فرد واقعاً مهربان باشد، قلب بر عقل غلبه میکند.
افراد مهربان معمولاً باعث میشوند اطرافیانشان احساس راحتی کنند. در قالب ویژگی شخصیتی موافقتپذیری (Agreeableness)، «مهربانی» نشاندهنده میزان قابل توجهی از مراقبت و نگرانی برای دیگران، توانایی درک احساسات دیگران و تمایل بیخودخواهانه برای کمک به افراد نیازمند است. وقتی با یک فرد مهربان ملاقات میکنید، فوراً این را احساس میکنید.
موافقتپذیری و درک عمیق احساسات دیگران
موافقتپذیری یکی از پنج ویژگی مدل پنج عاملی شخصیت (Five Factor Model یا FFM) است که نقش مهمی در توضیح اینکه چرا برخی افراد انگیزهای برای رفتارهای نوعدوستانه، همدلی و مراقبت از دیگران دارند، ایفا میکند. دیگر ویژگیهای این مدل شامل وجدانمداری، برونگرایی، روانرنجوری و باز بودن به تجربه است که هر کدام نقشهای مشخص خود را دارند، اما موافقتپذیری به طور ویژه توضیح میدهد چرا ممکن است شما فردی را دوست داشته باشید بدون اینکه دقیقاً بدانید چرا.
افراد موافق نه تنها مهرباناند، بلکه توانایی تمرکز بر نیازهای عاطفی دیگران را نیز دارند. قدم اول مهربان بودن نیازمند توانایی همدلی است. تحقیقات مایکل رابینسون و همکارانش از دانشگاه ایالتی داکوتای شمالی (NDSU) در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که برخلاف دیگر ویژگیهای مدل پنج عاملی، موافقتپذیری یک جنبه عاطفی دارد. به گفته آنها، «اعتماد، گرمی، شفقت و دوستی… برای بهدرستی اجرا شدن نیازمند بخشی از احساس هستند.»
آزمایش علمی روی عامل موافقتپذیری
یکی از روشهای نوآورانه برای آزمودن این فرضیه توسط رابینسون توسعه داده شده که نشان میدهد افراد موافق احتمالاً «قلب» را بر «عقل» ترجیح میدهند. برای تفریح میتوانید از خودتان بپرسید که بیشتر بر اساس احساسات عمل میکنید یا عقل و منطق؟
با نمونهگیری از دانشجویان کارشناسی در چهار مطالعه مختلف، تیم NDSU این فرضیه را آزمود که افراد موافق واکنش بیشتری به احساسات دیگران نشان میدهند. آنها واکنش شرکتکنندگان را در یک آزمون واکنش عاطفی دینامیک (DART) بررسی کردند، جایی که شرکتکنندگان احساسات خود را نسبت به مجموعهای از تصاویر عاطفی ارزیابی میکردند. هرچه واکنش به تصاویر بیشتر بود، حساسیت عاطفی بالاتر ارزیابی شد.
نتایج مطالعه اول تایید کرد که شرکتکنندگانی که سطح موافقتپذیری بالاتری داشتند، نسبت به بار عاطفی تصاویر تأثیرپذیری بیشتری نشان دادند. مطالعه دوم روش را دقیقتر کرد تا اطمینان حاصل شود که احساسات شرکتکنندگان به درستی ردیابی میشود. تحلیل عمیقتر نشان داد واکنش عاطفی قویتر افراد موافق به تصاویر مثبت و منفی است. تصاویر مثبت شامل موضوعاتی مثل خانواده و دوستی بودند و تصاویر منفی رنج دیگران را به تصویر میکشیدند. نویسندگان معتقدند افراد موافق این تصاویر را «شخصی مرتبط» میبینند حتی وقتی که مستقیماً تحت تأثیر آن رویدادها نیستند.
موافقتپذیری بیش از مهربانی ساده است
مطالعه نشان میدهد افراد موافق تنها مهربانی یا تمایل به کمک را نشان نمیدهند، بلکه واقعاً احساس دیگران را درک میکنند. این به آنها امکان میدهد با مهربانی واکنش دهند، نه بیتفاوتی یا حتی لذت بردن از رنج دیگران. مثلاً ممکن است درباره فوت یک نوجوان محلی خبری بخوانند و خود را جای خانواده آن فرد بگذارند. با توجه به این مطالعه، میتوانید دلیل جذب شدن به یک فرد بسیار موافق را بهتر درک کنید. مثلاً وقتی داستان خندهدار اما شرمآوری درباره خود تعریف میکنید و به جای تمسخر، این فرد فوراً نگران شما میشود، این یک نشانه از مهربانی واقعی است.
کاربردهای عملی مطالعه برای زندگی روزمره
این مطالعه ویژگی شخصیتی موافقتپذیری را که معمولاً یک کیفیت ذهنی و ثابت تصور میشود، به واکنشهای واقعی و ملموس در زندگی پیوند میزند. افراد هر روز در معرض تصاویر و وقایع احساسی قرار دارند، اما تنها افراد بسیار موافق این احساسات را جدی میگیرند. این مطالعه میتواند به شما کمک کند خودتان را مهربانتر کنید. وقتی دیگران داستانهایی تعریف میکنند که ممکن است احساسات شما را برانگیزد، آن احساسات را نادیده نگیرید و اجازه دهید خودتان را در تجربه آنها قرار دهید، حتی اگر فقط برای لحظهای، با «قلب» خود.
شناخت واکنشهای عاطفی افراد هنگام ملاقات میتواند راهنمای مهمی برای انتخاب افراد مهربان باشد. همدلی را نمیتوان به سادگی جعل کرد، اما افراد موافق حتی سعی هم نمیکنند این کار را انجام دهند.
