به گزارش روان۲۴ به نقل از وبدا، اختلال تصویر بدنی در نوجوانان یکی از مشکلات روبهافزایش در حوزه سلامت روان است که میتواند پیامدهای جدی جسمی و روانی به همراه داشته باشد. در این اختلال، فرد برداشت تحریفشده و غیرواقعی از ظاهر خود دارد و همین نگرش نادرست، زمینهساز رفتارهای ناسالم و خطرناک میشود.
اختلال تصویر بدنی در نوجوانان معمولاً بهتدریج شکل میگیرد و در صورت عدم توجه، میتواند به اختلالات خوردن، افسردگی و انزوای اجتماعی منجر شود. آگاهی والدین از نشانههای این اختلال، نقش بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از عوارض آن دارد.
اختلال تصویر بدنی در نوجوانان چیست؟
در این اختلال، نوجوان بهطور مداوم از ظاهر خود ناراضی است و حتی با وجود داشتن وزن یا ظاهر طبیعی، خود را چاق، زشت یا نامتناسب میبیند. این نگرش نادرست باعث میشود فرد رفتارهایی انجام دهد که سلامت جسم و روان او را تهدید میکند.
نشانههای رفتاری اختلال تصویر بدنی در نوجوانان
برخی از مهمترین علائم رفتاری که والدین باید به آن توجه کنند عبارتند از:
- پنهانکاری در غذا خوردن
- اجتناب از وعدههای غذایی خانوادگی
- غذا خوردن در تنهایی
- وسواس در انتخاب یا مقدار غذا
- بررسی مداوم وزن و فرم بدن
- صرف زمان زیاد جلوی آینه
- ورزش افراطی و بدون استراحت
در بسیاری از موارد، این رفتارها بهطور موقت باعث کاهش اضطراب نوجوان میشوند، اما در بلندمدت مشکل را تشدید میکنند.
نشانههای روانی و عاطفی
اختلال تصویر بدنی در نوجوانان فقط به رفتار محدود نمیشود و جنبههای روانی عمیقی دارد، از جمله:
- اشتغال ذهنی مداوم با وزن و کالری
- ترس شدید از افزایش وزن
- نارضایتی دائمی از ظاهر
- تصور چاق بودن با وجود وزن طبیعی یا پایین
- کاهش اعتماد به نفس
همچنین ممکن است نوجوان دچار مشکلاتی مانند:
- گوشهگیری و کاهش ارتباطات اجتماعی
- تحریکپذیری
- اضطراب
- افت خلق و علائم افسردگی
این مشکلات میتوانند عملکرد تحصیلی و روابط اجتماعی او را تحت تأثیر قرار دهند.
نشانههای جسمی خطرناک
در صورت پیشرفت اختلال، علائم جسمی نیز ظاهر میشوند که بسیار مهم و هشداردهنده هستند:
- کاهش شدید یا نوسان وزن
- احساس سرمای مداوم
- ریزش مو
- ضعف و سرگیجه
- مشکلات گوارشی
برخی نوجوانان برای کاهش وزن به رفتارهای پرخطری روی میآورند، مانند:
- استفراغ عمدی
- مصرف خودسرانه ملینها
- استفاده از قرصهای ضد اشتها
- مصرف محصولات لاغری غیرمجاز در فضای مجازی
این رفتارها میتوانند آسیبهای جدی و حتی جبرانناپذیری به سلامت وارد کنند.
عوارض اختلال تصویر بدنی در نوجوانان
اگر این اختلال ادامه پیدا کند، ممکن است عوارض زیر ایجاد شود:
- انزوای اجتماعی شدید
- افسردگی عمیق
- اختلالات خوردن
- پوکی استخوان
- مشکلات قلبی
- اختلال در تعادل مواد حیاتی بدن
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟
تشخیص زودهنگام، مهمترین عامل موفقیت در درمان اختلال تصویر بدنی در نوجوانان است. هرچه این رفتارها و باورهای نادرست بیشتر ادامه پیدا کنند، درمان دشوارتر خواهد شد.
در صورت مشاهده علائم ذکرشده، بهتر است در اسرع وقت با متخصص سلامت روان مشورت شود.
والدین چگونه برخورد کنند؟
نقش خانواده در بهبود این اختلال بسیار کلیدی است. والدین باید:
- با آرامش و بدون قضاوت با فرزند خود صحبت کنند
- از سرزنش، تمسخر یا فشار خودداری کنند
- به احساسات نوجوان گوش دهند
- فضای امن برای بیان نگرانیها ایجاد کنند
- در صورت نیاز از روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرند
جمعبندی
اختلال تصویر بدنی در نوجوانان یک بیماری واقعی و قابل درمان است که در صورت بیتوجهی میتواند آسیبهای جدی ایجاد کند. شناخت نشانهها و اقدام بهموقع، مهمترین قدم برای جلوگیری از پیشرفت این اختلال است.
حمایت خانواده در کنار مداخله تخصصی، نقش تعیینکنندهای در بهبود وضعیت نوجوانان دارد و میتواند مسیر زندگی آنها را بهطور قابل توجهی تغییر دهد.
