سیده مهسا سادات
در حالی که جهان هنوز از شوک ترند «quiet quitting» یا «ترک خاموش» در محیطهای کاری بیرون نیامده، حالا این پدیده به قلب روابط عاطفی و ازدواجها نفوذ کرده است. روانشناسان هشدار میدهند که هزاران زوج، به ویژه در جوامع ایرانی، در حال تجربه «جدایی عاطفی بدون طلاق رسمی» هستند؛ وضعیتی که یکی از طرفین یا هر دو در رابطه میمانند اما هیچ تلاش واقعی برای حفظ صمیمیت یا رشد مشترک نمیکنند.
دکتر آزیتا ساعیان، روانشناس و مشاور خانواده ایرانی-کانادایی، این پدیده را «emotional checkout» یا «quiet quitting in marriage» نامیده و توضیح میدهد: «بسیاری از زوجها مانند زامبی در رابطه زندگی میکنند؛ ظاهراً با هم هستند، اما روح رابطه مرده است. یکی از طرفین تصمیم گرفته حداقل ممکن را انجام دهد، دقیقاً مثل کارمندی که فقط برای حقوق میآید.»
این پست دکتر ساعیان در کمتر از یک هفته بیش از ۸۰ هزار بازدید داشته و کاربران ایرانی داستانهای مشابه خود را به اشتراک گذاشتهاند: «۱۰ سال است ازدواج کردهام، اما همسرم فقط همخانه است»، «من quiet quitting کردم چون دیگر امیدی به تغییر ندارم».
ترک خاموش عاطفی چیست؟
اصطلاح quiet quitting ابتدا در سال ۲۰۲۲ برای توصیف کارمندانی به کار رفت که فقط وظایف حداقل را انجام میدهند. اما از سال ۲۰۲۳ روانشناسان این مفهوم را به روابط عاطفی تعمیم دادند.
چهار نشانه اصلی ترک خاموش عاطفی در ازدواج عبارتند از:
– انجام حداقل وظایف روزمره بدون سرمایهگذاری عاطفی (مثل غذا پختن، قبض پرداختن، بردن بچه به مدرسه بدون گفتگو یا نوازش).
– اجتناب از حل تعارض و برخورد سازنده.
– تمرکز کامل روی زندگی فردی مانند ورزش، دوستان، کار یا شبکههای اجتماعی.
– عدم برنامهریزی برای آینده مشترک (سفر، بچه دوم، خرید خانه یا تعطیلات آخر هفته).
دکتر سوزان دیوید، روانشناس دانشگاه هاروارد، میگوید: «ترک خاموش عاطفی اغلب نتیجه خستگی عاطفی است. یکی از طرفین وقتی احساس میکند تلاشهایش دیده نمیشود، کمکم عقبنشینی میکند. این عقبنشینی آرام است، بدون دعوای بزرگ، اما کشنده.»
چرا این پدیده در ۲۰۲۵ شایع شده است؟
متخصصان چند دلیل اصلی را مطرح میکنند:
فشارهای اقتصادی و کاری: تورم، مهاجرت و دورکاری انرژی افراد را برای رابطه کاهش داده است.
شبکههای اجتماعی و مقایسه مداوم: دیدن زندگی ایدهآل دیگران باعث نارضایتی از رابطه فعلی میشود.
تغییر نسل: نسل Z و نسل جدید کمتر به «ماندن به خاطر بچه یا جامعه» معتقدند، اما از طلاق رسمی میترسند.
افزایش آگاهی از سلامت روان: برخی ترجیح میدهند جدایی عاطفی بدون طلاق را انتخاب کنند تا امنیت مالی و اجتماعی حفظ شود.
در ایران و جوامع ایرانی خارج از کشور، این پدیده با نامهای «ازدواج سفید»، «رابطه زامبی» یا «طلاق خاموش» شناخته میشود.
نشانههای ترک خاموش عاطفی
اگر بیش از ۴ مورد از این علائم را تجربه میکنید، رابطهتان در خطر است:
– مکالمات فقط درباره امور روزمره (خرید، بچه، کار).
– کاهش یا قطع کامل رابطه جنسی.
– عدم صرف وقت مشترک، حتی برای فعالیت ساده.
– گذراندن اوقات فراغت تنها یا با دوستان.
– نبود حسادت یا نگرانی نسبت به طرف مقابل
