به گزارش روان ۲۴ به نقل از ایرنا، محمدرضا شالبافان با اشاره به فشارهای روانی که در شرایط جنگی بر گروه های مختلف جامعه وارد می شود، گفت: یکی از گروه هایی که ممکن است بیش از دیگران در معرض استرس و فشار روانی قرار بگیرند، نیروهایی هستند که در خط اول مقابله با حوادث حضور دارند؛ از جمله نیروهای هلال احمر، اورژانس، آتش نشانی و سایر افرادی که به واسطه شغل خود در صحنه حادثه حاضر می شوند و با صحنه های پیش بینی نشده و گاه بسیار دلخراش مواجه هستند.
وی با تاکید بر ضرورت قدردانی جامعه از این نیروها افزود: در همه جوامع، این مشاغل هم دشوار محسوب می شوند و هم از احترام اجتماعی بالایی برخوردارند. در شرایط خاصی مانند جنگ نیز باید توجه ویژه ای به سلامت روان این افراد داشت.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت ادامه داد: به طور کلی توصیه های عمومی برای حفظ سلامت روان این افراد وجود دارد، اما اگر شرایط برای فردی بسیار ناگوار یا آزاردهنده شد، لازم است حتما به صورت فردی از خدمات تخصصی روانپزشک یا روانشناس استفاده کند، زیرا توصیه های عمومی در برخی موارد ممکن است کافی نباشد.
دکتر شالبافان یکی از مهم ترین توصیه ها را حفظ ارتباط و حمایت میان اعضای تیم های امدادی دانست و گفت: نیروهایی که در شرایط عملیاتی فعالیت می کنند باید ارتباط خود را با یکدیگر حفظ کنند و نوعی اتحاد و همراهی مستمر میان آنها وجود داشته باشد. حمایت اجتماعی و توجه به وضعیت روحی همکاران می تواند نقش مهمی در کاهش فشار روانی داشته باشد.
وی افزود: پیشنهاد جدی این است که نیروهای امدادی هر روز زمانی را به گفت و گو درباره تجربیات همان روز اختصاص دهند و در فضایی حمایتی، درباره اتفاقاتی که برایشان آزاردهنده بوده صحبت کنند. البته لازم نیست جزئیاتی مطرح شود که دوباره باعث آزار آنها شود، بلکه هر فرد به اندازه ای که برایش قابل بیان است می تواند تجربه خود را با دیگران در میان بگذارد.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با تاکید بر اهمیت استراحت و خواب کافی گفت: هرچند در شرایط بحران میزان وظایف شغلی افراد ممکن است بسیار بیشتر از حالت عادی باشد، اما خواب مناسب و استراحت کافی نقش مهمی در حفظ سلامت روان دارد. بنابراین باید برنامه ریزی به گونه ای باشد که خواب، تغذیه و شرایط زندگی این افراد تا حد امکان دچار اختلال نشود.
شالبافان به نگرانی خانواده های نیروهای امدادی نیز اشاره کرد و گفت: خانواده ها به طور طبیعی نگران سلامت عزیزان خود هستند که در صحنه های حادثه حضور دارند. بسیار مهم است که این افراد به صورت منظم خانواده خود را از وضعیت سلامت خودشان شان مطلع کنند و بهتر است این اطلاع رسانی حتی الامکان توسط خود فرد انجام شود.
وی ادامه داد: اگر در طول عملیات فردی احساس کند که از نظر روانی تحت فشار شدید قرار گرفته یا صحنه های بسیار آزاردهنده ای را تجربه کرده است، بهتر است برای مدتی کوتاه، حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، از ادامه عملیات فاصله بگیرد و استراحت کند و سپس دوباره به تیم برگردد. البته لازم است چنین مواردی از قبل در مدیریت تیم پیش بینی شده باشد.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت درباره اختلالات روانی پس از حوادث نیز گفت: برخی افراد ممکن است در صورت دریافت نکردن حمایت کافی، دچار علائم استرس شدید شوند. در یک ماه نخست پس از حادثه، مجموعه علائمی مانند حس یادآوری مکرر صحنه های آزاردهنده، اضطراب، تپش قلب، بی خوابی و تمایل به کناره گیری از فعالیت ها می تواند به عنوان اختلال استرس حاد شناخته شود.
وی افزود: اگر این علائم بیش از یک ماه ادامه پیدا کند، به آن اختلال استرس پس از حادثه گفته می شود. بنابراین بسیار مهم است که اگر این نشانه ها در روزهای نخست شدید و آزاردهنده بود، فرد حتما به روانپزشک یا روانشناس مراجعه کند، زیرا این دوره زمانی فرصت طلایی برای پیشگیری از مزمن شدن مشکل است.
دکتر شالبافان گفت: در بسیاری از موارد درمان های غیر دارویی در مراحل اولیه موثر هستند، هرچند در برخی شرایط ممکن است درمان دارویی نیز لازم باشد. اگر مراجعه به متخصص به تعویق بیفتد و علائم طولانی تر شود، روند درمان دشوارتر خواهد شد.
وی همچنین به وجود تکنیک های آرام سازی اشاره کرد و گفت: این تکنیک ها در دستورالعمل هایی که از سوی دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت منتشر شده، به طور کامل توضیح داده شده و نیروهای امدادی می توانند از آنها استفاده کنند.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با تاکید بر ضرورت حمایت سازمان یافته از نیروهای امدادی گفت: لازم است ساز و کارهای حمایتی از پیش طراحی شود تا پس از هر عملیات، نیروها در جلسات گروهی درباره تجربیات خود صحبت کنند و همچنین مدیران و مسئولان به صورت دوره ای با آنها دیدار و گفت و گو داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: نیروهای امدادی در شرایط جنگی باید احساس کنند که جامعه قدردان تلاش های آنهاست. این حمایت می تواند از طریق پیام های عمومی، اطلاع رسانی، بیلبوردها یا پیام های مقامات کشور انجام شود؛ همان طور که در دوران کرونا نیز پیام های حمایتی از کادر سلامت تاثیر مثبتی بر روحیه آنها داشت.
دکتر شالبافان در پایان هشدار داد: نیروهای امدادی باید نسبت به افکار آسیب زا یا خطرناک نسبت به خود هوشیار باشند، زیرا در شرایط فشار شدید روانی ممکن است افکاری مانند خودکشی به ذهن برخی افراد خطور کند. در چنین شرایطی لازم است فرد حتما از کمک تخصصی روانپزشک یا روانشناس استفاده کند تا از بروز مشکلات جدی پیشگیری شود.
