نوجوانان در دام یا شکوفایی دیجیتال؟ حقیقت شبکه‌های اجتماعی که رسانه‌ها نمی‌گویند

جوانان آمریکایی در دنیای دیجیتال احساس تعلق و ارتباط می‌کنند. آن‌ها از مقایسه اجتماعی مثبت بهره می‌برند و این مقایسه می‌تواند به بهبود رفاه روانی آن‌ها کمک کند. تجربه‌های مثبت در شبکه‌های اجتماعی شامل الهام‌بخشی، حمایت اجتماعی و ایجاد فرصت برای ارتباط با دوستان است. وقتی والدین در فعالیت‌های دیجیتال نوجوانان دخالت می‌کنند و مهارت‌های دیجیتال آن‌ها بالا باشد، این اثرات تقویت می‌شود.
مطالعات اخیر نشان می‌دهد که افراد جوان‌تر، حتی با کنترل زمان صرف شده در شبکه‌های اجتماعی، احساس می‌کنند در دنیای دیجیتال بیشتر شکوفا می‌شوند. آن‌ها ارتباط عاطفی قوی‌تری با دوستان خود دارند و مقایسه اجتماعی مثبتی را تجربه می‌کنند. این یافته‌ها برخلاف بسیاری از تحقیقات قدیمی است که تنها به اثرات منفی شبکه‌های اجتماعی می‌پرداختند.

چالش‌ها و فرصت‌های شبکه‌های اجتماعی

شبکه‌های اجتماعی برای جذب کاربران طراحی شده‌اند. آن‌ها با تحریک ترشح دوپامین باعث می‌شوند زمان بیشتری نسبت به برنامه‌ریزی اولیه صرف کنیم. به‌ویژه دختران نوجوان، ممکن است تحت تأثیر پلتفرم‌های تصویری، دچار مشکلاتی در تصویر بدن و عزت نفس شوند. با این حال، شبکه‌های اجتماعی می‌توانند باعث شکوفایی دیجیتال شوند و احساس تعلق و الهام‌بخشی ایجاد کنند.
با این که اثرات مثبت نمی‌توانند تمامی اثرات منفی را جبران کنند، اما نگاه مثبت به مسئله می‌تواند راه‌های تازه‌ای برای مقابله با مشکلات ارائه دهد. علاوه بر پیشنهادهایی مانند مدارس بدون تلفن همراه و افزایش سن استفاده از شبکه‌های اجتماعی به ۱۶ سال، باید تعریف کنیم که فناوری سالم و تغذیه‌کننده چگونه است. فناوری سالم باید رفاه، تاب‌آوری و مهارت‌های شخصیتی نوجوانان را تقویت کند. برای این کار، ابتدا باید بدانیم استفاده سالم از فناوری چگونه است.

روانشناسی مثبت و رسانه‌ها

روانشناسی مثبت به بررسی راه‌هایی می‌پردازد که افراد بتوانند بهترین زندگی خود را داشته باشند، نه صرفاً زندگی بدون بیماری. تحقیقات من نشان داده‌اند که رسانه‌ها، به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی و ارتباطات دیجیتال، می‌توانند به شادی فردی، رفتارهای نوع‌دوستانه و ارتباط بیشتر با دیگران کمک کنند.
طی ده سال گذشته، من بررسی کرده‌ام که چگونه رسانه‌ها می‌توانند منابع رفاهی برای افراد فراهم کنند. رسانه‌ها می‌توانند تجربیات الهام‌بخش و رفتارهای اجتماعی مثبت ایجاد کنند و زمینه ارتباط عمیق‌تر با دیگران را فراهم سازند.

مقایسه اجتماعی آنلاین می‌تواند الهام‌بخش باشد

مطالعات نشان داده‌اند مقایسه اجتماعی آنلاین همیشه منفی نیست. وقتی افراد با همسالان مشابه یا محتوای الهام‌بخش مواجه می‌شوند، می‌توانند احساس محبت، همدلی و رضایت بیشتری داشته باشند. یک مطالعه نشان داد دانشجویانی که محتوای الهام‌بخش را در فیسبوک به اشتراک گذاشتند، با گذشت زمان احساس محبت و همدلی بیشتری نسبت به دیگران پیدا کردند.
تحقیقات دیگر نشان داده‌اند که استفاده از محتوای الهام‌بخش در شبکه‌های اجتماعی و ویدئوهای آنلاین با تجربیات مثبت روزمره مانند قدردانی، شگفتی، انرژی و رفتارهای نوع‌دوستانه ارتباط دارد. این اثرات مستقل از زمان کلی صرف شده در شبکه‌های اجتماعی است.

محققان مؤسسه شفیلد در بریتانیا نیز نشان داده‌اند که مقایسه با افراد مشابه در اینستاگرام الهام‌بخش‌تر است تا مقایسه با اینفلوئنسرهای دست‌نیافتنی. بنابراین، محتوا و افرادی که دنبال می‌کنیم تعیین‌کننده اثر مثبت یا منفی مقایسه اجتماعی هستند.

شبکه‌های اجتماعی دوستی‌ها و حمایت اجتماعی را تقویت می‌کنند

نوجوانان امروزی برخلاف نسل قبلی، از موبایل برای ارتباط با دوستان استفاده می‌کنند. مطالعه Pew Research در سال ۲۰۲۲ نشان داد ۸۰٪ نوجوانان گفتند شبکه‌های اجتماعی آن‌ها را با زندگی دوستانشان مرتبط‌تر می‌کند. ۷۱٪ گفتند شبکه اجتماعی جایی برای نشان دادن خلاقیت آن‌ها فراهم می‌کند و ۶۷٪ از حمایت دیگران در مواقع سخت برخوردارند.
ذهنیت نوجوانان نقش مهمی دارد. نوجوانانی که معتقدند شبکه‌های اجتماعی تأثیر مثبت بر همسالانشان دارد، تجربیات شخصی مثبت بیشتری کسب می‌کنند. والدین در این فرآیند نقش کلیدی دارند. مطالعه‌ای در Journal of Child Development نشان داد نوجوانانی که والدینشان مهارت دیجیتال بالایی داشتند، میزان شکوفایی دیجیتال بالایی داشتند. این وضعیت با گذشت زمان ثابت ماند. در مقابل، گروهی که والدین دخالت کمتری داشتند، شکوفایی دیجیتال پایین‌تر بود و توانایی خودکنترلی آن‌ها کاهش یافت.

جمع‌بندی و نگاه نهایی

من مشکلات شبکه‌های اجتماعی را انکار نمی‌کنم. از مقررات COPPA2.0 و ابتکارات مؤسساتی مانند The Center for Humane Technology و Digital Wellness Institute حمایت می‌کنم. اما وقتی مسائل شبکه‌های اجتماعی را از دیدگاه روانشناسی مثبت بررسی کنیم، می‌توانیم منابع و نقاط قوت کاربران و پلتفرم‌ها را شناسایی کنیم. این رویکرد به ما کمک می‌کند آسیب‌ها را کاهش دهیم و شکوفایی دیجیتال نوجوانان را تقویت کنیم.