رئیسی که با لحن از بالا به پایین یا تحقیرآمیز برخورد میکند، معمولاً بیش از آنکه نگران احساس دیگران باشد، بر خودش و موفقیتهایش تمرکز دارد. رفتار چنین مدیری ممکن است اعتمادبهنفس کارمندان را تضعیف کند و فضای کار را پرتنش سازد. اما واقعیت این است که شما نمیتوانید شخصیت رئیستان را تغییر دهید؛ تنها چیزی که در کنترل شماست، نحوه واکنش خودتان است. با حفظ حرفهایگری، اعتمادبهنفس و آرامش، میتوانید در برابر رفتارهای آزاردهنده، هوشمندانه و مؤثر عمل کنید.
رئیسهای متکبر یا تحقیرکننده معمولاً با لحنی سرزنشآمیز و از موضع برتر صحبت میکنند. آنها دیدگاهی اغراقآمیز نسبت به تواناییهای خود دارند و در مقابل، ارزش دیگران را کمتر از واقعیت میبینند. چنین افرادی اغلب «خودبرتربینهای فکری» هستند که فقط بهطور ظاهری به شما اجازه میدهند در گفتوگو شرکت کنید. آنها ایدههای شما را نادیده گرفته و با تمسخر یا کنایه، نظراتتان را کماهمیت جلوه میدهند. این مدیران معمولاً سریع مسائل را درک میکنند و زودتر از دیگران به راهحل میرسند، اما هنگام واگذاری کارها، با بیاحترامی رفتار میکنند. ممکن است در حضور دیگران بگویند: «این کار سادهست، مالی از پسش برمیاد!» جملهای که در ظاهر حمایتگرانه است اما در باطن تحقیرآمیز و توهینکننده.
وقتی احساس میکنید کوچک شمرده شدهاید
کارمندانی که زیر دست چنین رئیسهایی کار میکنند، اغلب میان تحسین و خشم گرفتار میشوند. از یک طرف میدانند که رئیسشان هوش و تسلط بالایی دارد، از طرف دیگر از لحن و رفتار او آزرده میشوند. شما ممکن است با خود فکر کنید:
«رئیسم واقعاً کاربلده، اما هیچوقت یاد نگرفته مؤدب باشه. همه ما رفتار تند و تیزش رو تحمل میکنیم چون نتیجه میگیره. فقط نمیدونم چرا باید هر بار حرفم رو با جملهی “منظور مالی این بود که…” اصلاح کنه! من خودم بلدم حرف بزنم، چرا اجازه میدم احساس حماقت بهم دست بده؟»
در ذهن رئیس چه میگذرد؟
در ذهن او اما داستان دیگری جریان دارد. چنین رئیسهایی معمولاً خود را منجی تیم میدانند: «عالی بود! تونستم هیئتمدیره رو قانع کنم که با پیشنهاد من موافقت کنن. همهی واکنشها رو پیشبینی کرده بودم و با مدارک محکم جواب دادم. کارمندام هنوز نمیتونن پابهپام بیان. کاش دست از ارائهی ایدههای اشتباه برمیداشتن. من باید قبل از بحران بعدی یادآوری کنم که فقط مشکل رو بیارن، نه راهحلهای غلطشون!» این طرز فکر خودمحورانه باعث میشود که او احساس کند دیگران نیازمند هدایت دائمیاش هستند و عملاً فرصت رشد و اظهار نظر را از اطرافیان میگیرد.
واقعیت این است که چنین رئیسهایی اغلب از کودکی به خاطر موفقیتهایشان مورد تحسین قرار گرفتهاند و هیچگاه کسی به آنها فروتنی نیاموخته است. آنها خود را مدیرانی فوقالعاده میدانند و تغییرشان تقریباً غیرممکن است. بنابراین، تمرکز خود را بر چیزی بگذارید که در کنترل شماست: واکنش خودتان. به جای درگیری یا مقابله مستقیم، باید بهدنبال ایجاد مرزهای حرفهای باشید. رفتار خود را آرام، دقیق و محترمانه نگه دارید. هرچقدر واکنش شما متینتر باشد، فضای لازم برای تحقیر کمتر فراهم میشود.
روی ارزش و تواناییهای خود تمرکز کنید
کلید اصلی در برخورد با یک رئیس تحقیرکننده، تمرکز بر خودتان است. هیچ مدیری نمیتواند حس ارزشمندی را از شما بگیرد، مگر اینکه خودتان اجازه دهید. به استعدادها و دستاوردهای خود افتخار کنید. هرچه بیشتر روی رشد شخصی و موفقیتتان تمرکز کنید، اثر رفتار رئیس کمتر میشود. در جلسات کاری از قبل آماده شوید. دستاوردهایتان را مستند و با عدد و آمار نشان دهید، نه با صفتهای کلی. اعداد همیشه بیشتر از جملات احساسی تأثیرگذارند. وقتی رئیس متکبر ببیند شما با دادههای دقیق و اعتمادبهنفس صحبت میکنید، احتمال تحقیر و بیاحترامی کاهش مییابد.
رئیس متکبر معمولاً در زمان بروز خطا، مسئولیت را نمیپذیرد و ممکن است شما را مقصر جلوه دهد. پس همیشه گوشبهزنگ گفتوگوهای غیررسمی محیط کار باشید. از روند امور آگاه بمانید و مستندسازی کنید تا در برابر اتهامات ناعادلانه محافظت شوید. اگر مشکلی در کار پیش آمد، آن را زود و محترمانه با رئیس در میان بگذارید. اما تا زمانی که خودش نپرسیده، پیشنهاد راهحل ندهید. اجازه دهید احساس کند تصمیمگیرنده است، نه شما. این رویکرد به او حس کنترل میدهد و تنش را کاهش میدهد.
تحقیر رئیس شما به همان اندازهای کاهش مییابد که احترام و اعتبارتان در محیط کار افزایش پیدا کند. اگر او باهوش و خودشیفته است، شما میتوانید باهوش و باملاحظه باشید. در گفتوگوها از دادههای دقیق استفاده کنید، نه احساسات. بپذیرید که او رئیس است، اما وقتی چراغ سبز اقدام را گرفتید، سریع، مطمئن و مستقل عمل کنید. در عین حال او را از روند کار مطلع نگه دارید تا احساس کنترلش از بین نرود. در نهایت، قدرت شما در واکنش شماست. رئیس تحقیرکننده ممکن است تغییر نکند، اما شما میتوانید به جای خشم و رنجش، با اعتمادبهنفس و هوشمندی مسیر حرفهای خود را حفظ کنید.
