سیده مبینا محسنی تکیه
استیون پینکر، روانشناس و زبانشناس برجسته دانشگاه هاروارد، در واکنش به روند رو به رشد مصرف اخبار منفی، درباره تأثیرات مخرب آن بر سلامت روان هشدار میدهد. او معتقد است که ذهن انسان به دلیل سوگیری شناختی به نام «سوگیری منفی» بیشتر جذب اخبار بد میشود و رسانهها نیز با تأکید بیش از حد بر این نوع اخبار، این گرایش طبیعی را تشدید میکنند. این موضوع به مرور زمان میتواند باعث افزایش اضطراب، ناامیدی و احساس ناتوانی در افراد شود.
پینکر در مقالهای با عنوان «رسانهها اخبار منفی را بزرگنمایی میکنند» مینویسد که تمرکز رسانهها بر رخدادهای منفی باعث ایجاد تصویری ناخوشایند و اغراقآمیز از وضعیت جهان میشود. ذهن انسان، وقتی مکرراً در معرض نمونههای منفی قرار میگیرد، به طور ناخودآگاه احتمال وقوع چنین حوادثی را بیشتر از واقعیت تخمین میزند. این پدیده تحت عنوان «سوگیری در دسترسی» شناخته میشود و پیامدهای آن فراتر از نگرانیهای معمولی است و سلامت روان فرد را به چالش میکشد.
بر اساس تحقیقات علمی و نظرات کارشناسان سلامت روان، مواجهه پیوسته با اخبار منفی میتواند باعث افزایش سطح هورمونهای استرس مانند کورتیزول، کاهش کیفیت خواب، بروز اضطراب و افت خلق شود. همچنین پدیده «doomscrolling» که به معنای مرور بیوقفه اخبار منفی در شبکههای اجتماعی است، ارتباط مستقیم با افزایش افسردگی و فرسودگی روانی دارد. افراد در چنین شرایطی به تدریج احساس میکنند که هیچ کنترلی بر اوضاع ندارند و ممکن است به «یادگیری ناامیدی» دچار شوند.
تمرکز بر پیشرفتها و نقاط روشن جهان
پینکر در سخنرانیها و کتاب مشهور خود به نام «روشنگری اکنون» تأکید میکند که علیرغم بحرانها و چالشهای جهانی، شاخصهای متعددی در زندگی بشر روند بهبودی قابل توجهی داشتهاند. او میگوید تمرکز صرف بر اخبار بد باعث میشود واقعیتهای مثبت و پیشرفتهای بشری نادیده گرفته شوند. توجه به این دستاوردها میتواند به تقویت امید و سلامت روان کمک کند.
کارشناسان سلامت روان به کاربران توصیه میکنند برای جلوگیری از آسیبهای روانی ناشی از مصرف مداوم اخبار منفی، باید تعادل و محدودیت در دریافت اخبار رعایت شود. انتخاب منابع خبری متنوع و قابل اعتماد، تعیین زمان مشخص برای مطالعه اخبار و اختصاص دادن توجه به اخبار مثبت و موفقیتهای جهانی، از جمله راهکارهای موثر هستند. این رویکرد نه تنها سلامت روان را حفظ میکند بلکه به ایجاد نگرشی واقعبینانهتر نسبت به جهان کمک میکند.
هشدار استیون پینکر درباره پیامدهای منفی مصرف مداوم اخبار بد، زنگ خطری است برای تمامی کاربران رسانهها و تولیدکنندگان محتوا. ایجاد تعادل در نحوه دریافت اخبار و توجه به جنبههای مثبت زندگی، میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت روان و ارتقای کیفیت زندگی ایفا کند. در دنیای پرسرعت و پرچالش امروز، آگاهی از این موضوع و اقدام هوشمندانه، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
