سیده مبینا محسنی تکیه
به گزارش ایسنا – به نقل از روان ۲۴ در اقدامی مهم و تخصصی، آییننامه اجرایی استانداردسازی فعالیت مراکز مشاوره ازدواج و خانواده در کشور تصویب و به مرحله اجرا رسید. این اقدام قانونی، نقطه عطفی در حوزه خدمات روانشناسی و مشاوره به شمار میآید و میتواند تحول قابل توجهی در ارتقای کیفیت، نظارت و شفافیت خدمات روانشناسی ایجاد کند. تدوین این آییننامه در چارچوب برنامه پنجساله هفتم توسعه کشور و با هدف ارتقای کیفیت خدمات، رعایت اخلاق حرفهای و افزایش اعتماد عمومی انجام شده است.
خدمات مشاوره ازدواج و خانواده به عنوان رکن حیاتی سلامت روان جامعه در سالهای اخیر شاهد رشد چشمگیر بوده است. افزایش مراکز مشاوره و مراجعان، ضرورت ایجاد نظام استاندارد و مقررات مشخص برای تضمین کیفیت خدمات را بیش از پیش نمایان ساخته است. نبود نظام نظارتی منسجم پیش از این موجب فعالیت برخی مراکز و افراد غیرمجاز شده بود که سلامت روان مراجعان را به خطر انداخته بود و حساسیت سازمانها و مسئولان دولتی را برای وضع مقررات جامع و دقیق افزایش داده بود.
محورهای کلیدی آییننامه استانداردسازی مراکز مشاوره
آییننامه مصوب هیئت وزیران با شماره ۱۲۰۲۵۱ که در آبان ۱۴۰۴ به تصویب رسید، چند محور اساسی برای ساماندهی فعالیت مراکز مشاوره ازدواج و خانواده تعیین کرده است. نخستین محور، راهاندازی سامانه ملی پایش و ثبت عملکرد مراکز است که امکان نظارت مستمر بر کیفیت خدمات، دریافت شکایات مراجعان و ارزیابی کارکنان را فراهم میکند. سامانه این قابلیت را دارد که شاخصهایی مانند کیفیت خدمات، رضایت مراجعان، حفظ حریم خصوصی و شرایط محیطی مراکز را به دقت رصد کند. دومین محور تعیین شاخصهای اعتباربخشی است که شامل کیفیت و تنوع خدمات روانشناختی، پاسخگویی به مراجعان، رعایت اصول اخلاق حرفهای و فضای فیزیکی استاندارد میشود. سومین محور الزام مراکز به استفاده از نیروهای دارای پروانه اشتغال از سازمان نظام روانشناسی است تا از حضور مشاوران غیرمجاز جلوگیری شود. در نهایت، تشکیل کمیته سهنفره نظارتی استانی متشکل از نمایندگان سازمان نظام روانشناسی، وزارت بهداشت و دستگاه قضایی برای رسیدگی به شکایات و تخلفات مراکز در نظر گرفته شده است.
دیدگاه کارشناسان؛ استانداردسازی فرصتی طلایی برای روانشناسی ایران
کارشناسان حوزه روانشناسی و مشاوره، تصویب این آییننامه را به عنوان گامی موثر در جهت ارتقای سطح خدمات و ایجاد اعتماد در میان مراجعان میدانند. دکتر مریم نوربخش، روانشناس بالینی و استاد دانشگاه، معتقد است که وجود چارچوبهای قانونی و استانداردهای دقیق میتواند از بروز آسیبهای روانی ناشی از خدمات غیرحرفهای جلوگیری کند و کیفیت خدمات را به شدت افزایش دهد. او تاکید دارد که این قانون میتواند زمینهساز اعتماد بیشتر مردم به مراکز مشاوره شود. همچنین، دکتر علی رضایی، روانشناس خانواده و پژوهشگر حوزه سیاستگذاری سلامت روان، سامانه ملی پایش را ابزاری کارآمد برای مدیریت کیفیت خدمات میداند که نه تنها به نفع مراجعان بلکه برای رشد حرفهای روانشناسان نیز حیاتی است.
چالشها و فرصتها؛ از چندگانگی مجوزها تا آیندهای روشن برای مشاوره خانواده
با وجود اهمیت بالای این قانون، اجرای آن با چالشهایی نیز روبهرو است. از مهمترین مشکلات، تعدد سازمانهای مجوزدهنده مراکز مشاوره است که موجب سردرگمی برخی مراکز شده و نقدهایی درباره موازیکاری مطرح است. کارشناسان بر این باورند که هماهنگی نهادهای دولتی و صنفی برای موفقیت این طرح امری ضروری است. همچنین، زیرساختهای فناوری اطلاعات و نیاز به آموزش نیروی انسانی از جمله دیگر موانع احتمالی در مسیر اجرای کامل سامانه ملی پایش به شمار میروند. با این حال، این آییننامه فرصتی بینظیر برای ارتقای حرفه روانشناسی در ایران فراهم کرده و با تعریف معیارهای علمی و قانونی، افزایش شفافیت و نظارت، کیفیت خدمات را به شکل چشمگیری بهبود میبخشد و سلامت روان جامعه را ارتقا میدهد.
اهمیت نظارت قانونی و چشمانداز آینده سلامت روان در ایران
روانشناسی به عنوان رکن کلیدی سلامت عمومی شناخته میشود که نقش مهمی در پیشگیری و درمان دارد. وجود ساختار قانونی منسجم برای نظارت بر مراکز و روانشناسان، برای تضمین کیفیت خدمات روانشناختی امری اجتنابناپذیر است. اجرای آییننامه استانداردسازی مراکز مشاوره ازدواج و خانواده میتواند نقطه عطفی در بهبود کیفیت و افزایش اعتماد عمومی به حوزه روانشناسی در ایران باشد. همکاری موثر سازمانهای دولتی، نهادهای صنفی و مراکز مشاوره برای تحقق این هدف بسیار حیاتی است تا بتوان با یکپارچهسازی فرآیندها به سلامت روان بهتر جامعه کمک کرد.
تصویب و اجرای این آییننامه نه تنها موجب تعیین شاخصهای عملکرد دقیق و الزام به داشتن مجوز قانونی برای مراکز و کارکنان میشود بلکه بستری امن و حرفهای برای مراجعان فراهم میآورد. این اقدام مهم قانونی و تخصصی، بسترساز پیشرفت حرفه روانشناسی در کشور و ارتقای سلامت روان جامعه است. آینده روانشناسی در ایران با چنین رویکردهایی، روشن و امیدوارکننده خواهد بود.
