سیده مبینا محسنی تکیه
بازدیدکنندگان شهر مراکشی فاس با خیابانهایی روبهرو میشوند که مملو از کافههای پیادهرو هستند. در طول روز و ساعات شب، گروههای کوچک مردان روی میزهای بیرونی مینشینند و قهوه، چای نعناع و فانتا مینوشند.
اگر زنی در یکی از میزهای بیرونی بنشیند، ممکن است پیشخدمت برای گرفتن سفارش او دیر برسد یا حتی هرگز نیاید. گردشگرانی که با فرهنگ محلی آشنا نیستند، از این رفتار سرد پیشخدمت متعجب میشوند. در حالی که پیشخدمتها و مردان حاضر در کافه، از نقض یک قانون نانوشته که همه مراکشیها از آن آگاهاند، ناراحت میشوند: زنان مجرد نباید بیرون بنشینند و اگر بخواهند خدمات دریافت کنند، باید داخل کافه بنشینند.
این قانون نانوشته در فاس هیچ تابلو و نشانهای ندارد، زیرا همه مراکشیها از پیش میدانند زنان کجا باید بنشینند. این واقعیت، بخشی از زندگی روزمره و فرهنگ عمیق شهر فاس است.
راز پشت رفتارها
این تجربه نشان میدهد که برخی رفتارهای فرهنگی، صرفاً با خواندن قوانین قابل درک نیستند. انسانشناس ادوارد تی. هال در سال ۱۹۵۹ مفهوم «ارتباط کممتن و پرمتن» را معرفی کرد که به توضیح تفاوتهای ارتباطی میان فرهنگها کمک میکند.
در فرهنگهای کممتن، ارتباطات صریح و واضح است و پیام اصلی مستقیماً از طریق کلمات منتقل میشود. برای مثال، در یک رستوران کممتن، صاحب رستوران که نمیخواهد مشتریان سیگار بکشند، تابلو میزند: «سیگار کشیدن ممنوع». در فرهنگهای پرمتن، بخش زیادی از پیام ضمنی است و باید از طریق نشانههای محیطی و زمینه استنباط شود.
مثال ژاپنیها: معنای واقعی «بله»
یکی از دانشجویان ژاپنی نویسنده توضیح داد که در ژاپن گفتن «بله» میتواند معانی مختلفی داشته باشد. شنونده باید فعال و درگیر باشد و «بله» ممکن است تنها نشان دهد که به حرف طرف مقابل گوش میدهید، نه اینکه موافقید. ژاپنیها به ندرت «نه» را مستقیم میگویند تا احساسات کسی را جریحهدار نکنند. به همین دلیل، فهمیدن تفاوت بین یک «بله» واقعی و یک «بله» مؤدبانه نیازمند دانش فرهنگی است.
افراد محلی میتوانند معنای پیامهای مبهم را درک کنند، اما بازدیدکنندگان خارجی که نمیتوانند «بین خطوط بخوانند»، دچار سوءتفاهم میشوند.
تفاوت فرهنگها در سطح جهان
گفته میشود که اعراب و شرق آسیاییها ارتباطات پرمتن دارند، در حالی که آلمانیها، اسکاندیناویها و آمریکای شمالیها در ارتباطات کممتن هستند. تحقیقات تجربی گسترده هنوز محدود است، اما این طبقهبندی میتواند سفر و تعاملات فرهنگی را توضیح دهد.
انتخاب مقصد سفر با آگاهی فرهنگی
مسافران باتجربه میدانند که سفر و ارتباط در جوامع کممتن آسانتر است، زیرا قوانین و رفتارهای مجاز صریحاً بیان میشوند. تابلوهای الکترونیکی در تقاطعها، صورتحسابهای رستوران و محدودیتهای فروشگاهها نمونههایی از این شفافیت هستند.
این شفافیت توضیح میدهد که چرا ایالات متحده به عنوان مقصد گردشگران خارجی محبوب است. سوءتفاهمهای فرهنگی رخ میدهد، اما نه به اندازه کشورهای پرمتن.
آشنایی با تفاوتهای فرهنگی و مفهوم ارتباط کممتن و پرمتن، میتواند سفرها را آسانتر کرده و تجربه شما از فرهنگهای مختلف را غنیتر کند. در فاس، دانستن اینکه زنان باید داخل کافه بنشینند، تنها یک مثال ساده از نحوه تأثیر فرهنگ بر رفتارهای روزمره است.
