سیده مبینا محسنی تکیه
بیماری هانتینگتون (HD) میتواند سالها قبل از تشخیص عصبی، علائم اختلالات روانپزشکی یا اعتیاد را نشان دهد. وودی گاتری و مادرش به HD مبتلا بودند، اما به اشتباه تشخیص داده شدند و در مؤسسات روانپزشکی نگهداری شدند. در یک کارآزمایی جدید، درمان ژنی باعث کاهش ۷۵٪ پیشرفت بیماری و حفظ عملکرد شناختی شد.
وودی گاتری و سابقه خانوادگی
وودی گاتری (۱۹۱۲–۱۹۶۷) خواننده و ترانهسرای مشهور، با بیماری هانتینگتون ناشناخته به دنیا آمد. مادر او، نورا، مبتلا بود و با پیشرفت علائم در آسایشگاه روانی اوکلاهما بستری شد. نورا دچار نوسانات خلقی و خشونت میشد و پزشکان آن را بیماری روانی تشخیص دادند. وودی دوران کودکی سختی را با تجربه بستری شدن مادرش گذراند.
کشف بیماری هانتینگتون
جرج هانتینگتون، پزشک جوان، در سال ۱۸۷۲ مقالهای با عنوان «در مورد کوریا» منتشر کرد. او اختلال عصبی را که بعدها به نام او شناخته شد، توصیف کرد. هانتینگتون مشاهده کرد که اگر یک والد مبتلا باشد، ۵۰٪ احتمال انتقال بیماری به فرزند وجود دارد. این الگو در نسلها ادامه پیدا میکند.
در سال ۱۹۹۳ دانشمندان جهشی در ژن HTT را یافتند که باعث HD میشود. این کشف امکان تشخیص قطعی و تحقیقات هدفمند را فراهم کرد. اکنون یک درمان ژنی میتواند روند تحلیل عصبی بیماران را کند کند.
تشخیص اشتباه و زندگی وودی گاتری
تا اوایل دهه سی زندگی، وودی علائم بیماری را نشان داد. دوستان و همکاران نوسانات خلقی، تکانشگری و مصرف سنگین الکل او را مشاهده کردند. گاتری در دهههای ۳۰ و ۴۰ زندگی با افسردگی، حرکات نامنظم و سوءمصرف الکل مواجه شد.
پیش از ژنتیک مدرن و تصویربرداری عصبی، افراد با رفتارهای مشابه گاتری اغلب به اشتباه «دیوانه» یا «الکلی» تشخیص داده میشدند و در مؤسسات روانپزشکی نگهداری میشدند. سوءمصرف الکل و مواد مخدر تصویر بالینی را پیچیدهتر میکرد و علائم را به جای بیماری عصبی، به مشکلات روانپزشکی نسبت میداد.
تا دهه ۵۰، علائم آشکار شد، اما بسیاری حرکات و لرزشهای او را ناشی از الکل میدانستند. تا میانه دهه ۵۰، گاتری دیگر نمیتوانست مستقل زندگی کند و در بیمارستان روانپزشکی گریاستون پارک در نیوجرسی بستری شد. دوستان و موسیقیدانانی مانند باب دیلن، جوآن بائز و پیت سیگر از او دیدار کردند.
مرز تار بین روانپزشکی و نورولوژی
HD نمونهای از مرز مبهم بین روانپزشکی و نورولوژی است. گاتری بارها به دلیل درک محدود از اختلالات عصبی، به اشتباه اسکیزوفرنیک یا الکلی برچسب خورد. بیمارستان گریاستون که ۷۰۰۰ بیمار دیگر داشت، نمونهای از آسایشگاههای قرن بیستم بود، با کمبود درمان توانبخشی و انگ اجتماعی فراگیر. پس از مرگ، مشخص شد گاتری مبتلا به HD بوده است، بیماری ژنتیکی با ۵۰٪ خطر ارثی.
تحول علمی و کشف ژن HTT
کشف ژن HTT در ۱۹۹۳ امکان تشخیص قطعی، تست پیشبینی و تحقیقات هدفمند را فراهم کرد. HD از یک راز به یک بیماری ژنتیک نورونی قابل شناسایی تبدیل شد. ترکیب علم و فعالیتهای فرهنگی، HD را در معرض توجه عمومی قرار داد و امید به درمانهای ژنی را افزایش داد.
مرگ وودی گاتری در سال ۱۹۶۷ منجر به تأسیس انجمن بیماری هانتینگتون آمریکا (HDSA) توسط همسرش، مارجوری گاتری شد. او غم شخصی خود را به حرکت عمومی برای پیشرفت درمان HD تبدیل کرد. میراث گاتری شامل ترانههای تأثیرگذار و یک جنبش اجتماعی برای پیشرفت درمان HD است.
تاریخچه تشخیص اشتباه در اختلالات عصبی
مشابه HD، بسیاری از اختلالات نورودژنراتیو مانند نوروسفلیس، بیماری ویلسون، کمبود ویتامین B12، کمکاری تیروئید، مسمومیت با جیوه، انسفالیت خودایمنی و دمانس فرونتوتمپورال ابتدا به عنوان اختلال روانپزشکی شناخته میشدند تا پایه بیولوژیکی آنها کشف شد.
درمان ژنی و AMT-130
HD یک اختلال اتوزومال غالب است که توسط افزایش تکرار CAG در ژن HTT ایجاد میشود. پروتئین huntingtin جهشیافته به نورونها آسیب میرساند و علائم حرکتی، شناختی و روانپزشکی ایجاد میکند.
برای اولین بار، درمان ژنی AMT-130 واقعاً روند بیماری را کند کرده است. این دارو توسط شرکت uniQure به صورت یکباره به استریاتوم مغز تزریق میشود. نتایج کارآزمایی نشان داد ۳۶ ماه پس از درمان، پیشرفت بیماری ۷۵٪ کاهش یافت و عملکرد حرکتی و شناختی حفظ شد. برخی بیماران توانستند به کار بازگردند. نتایج هنوز بر اساس گروههای کوچک است و بررسی همتا نشده است، اما اگر تأیید شود، AMT-130 اولین درمان مؤثر HD خواهد بود و راه را برای رویکردهای مشابه در پارکینسون و آلزایمر باز میکند.
نقطه عطف در درمان HD
حدود ۷۵,۰۰۰ نفر در آمریکا، اتحادیه اروپا و بریتانیا به HD مبتلا هستند. نتایج مثبت کارآزمایی uniQure با همکاری مرکز تحقیقاتی HD دانشگاه کالج لندن، کاهش مداوم و معنادار پیشرفت بیماری را نشان میدهد. دکتر اد وایلد و دکتر سارا تبریزی دریافتند بیماران تحت درمان شاهد کاهش ۷۵٪ پیشرفت بیماری بودند. AMT-130 پتانسیل حفظ عملکرد روزانه، ادامه فعالیت شغلی و کند کردن پیشرفت HD را دارد. وایلد گفت: «این نتیجه همه چیز را تغییر میدهد و احتمالاً اولین درمان مجاز برای کاهش پیشرفت HD خواهد بود.»
