سیده مبینا محسنی تکیه
گاهی اوقات وقتی احساس اندوه یا ناامیدی میکنیم، یک آغوش صمیمی از سوی دوستی نزدیک میتواند همه چیز را تغییر دهد و روزمان را نجات دهد. در واقع، همین تماس انسانیِ ساده میتواند سطح استرس را کاهش دهد و حس حمایت و امنیت درونی را در ما تقویت کند. پژوهشها نشان میدهند که در آغوش گرفتن پیش از موقعیتهای پراسترس، مانند مصاحبه کاری یا امتحان، میتواند باعث شود این موقعیتها کمتر تهدیدکننده به نظر برسند. بنابراین، آغوش نهتنها در التیام زخمهای روانی پس از یک تجربه منفی مؤثر است، بلکه میتواند نقش پیشگیرانهای نیز ایفا کند و ما را در برابر استرسهای آینده مقاومتر سازد.
در زندگی روزمره، بسیاری از ما از تجربه شخصی میدانیم که در آغوش گرفتن مکرر باعث احساس آرامش و پیوند عاطفی عمیقتری با دیگران میشود. با این حال، تاکنون پژوهشهای علمی بزرگمقیاس اندکی وجود داشت که این مشاهدات را بهصورت آماری بررسی کنند و نشان دهند آیا واقعاً آغوش با سلامت روانی بهتر، افسردگی کمتر یا اضطراب پایینتر ارتباط دارد یا نه.
مطالعهای تازه درباره در آغوش گرفتن و سلامت روان
در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۵، نتایج پژوهشی مهم در مجلهی علمی Journal of Public Health منتشر شد که به بررسی ارتباط میان در آغوش گرفتن، افسردگی و اضطراب پرداخت. این مطالعه توسط پژوهشگر آلمانی «هایک» و همکارانش انجام شد و بیش از ۳۲۰۰ داوطلب در آن شرکت کردند. شرکتکنندگان بین ۱۸ تا ۷۴ سال سن داشتند و کمی بیش از نیمی از آنها زن بودند.
در این مطالعه، از داوطلبان خواسته شد تا پرسشنامهی سلامت بیمار (PHQ-9) را برای سنجش افسردگی و پرسشنامهی اختلال اضطراب فراگیر (GAD-7) را برای ارزیابی علائم اضطراب تکمیل کنند. علاوه بر این، آنان باید اعلام میکردند بهطور میانگین روزانه چند نفر را در آغوش میگیرند (عددی بین صفر تا ۹۹ نفر). همچنین اطلاعاتی دربارهی سطح تحصیلات، وضعیت اجتماعی و سلامت عمومیشان ارائه دادند تا نتایج دقیقتر تحلیل شود.
یافتههای پژوهش: آغوش بیشتر، افسردگی کمتر
پژوهشگران شرکتکنندگان را بر اساس میزان در آغوش گرفتن روزانه به چهار گروه تقسیم کردند. حدود ۲۵ درصد از داوطلبان هیچکس را در طول روز در آغوش نمیگرفتند، ۳۸ درصد روزانه یک نفر را در آغوش میگرفتند، ۳۱ درصد دو تا سه نفر را در آغوش میگرفتند و تنها ۶ درصد چهار نفر یا بیشتر را در آغوش میگرفتند.
بر اساس نتایج پرسشنامهها، حدود ۲۸ درصد از داوطلبان احتمال ابتلا به افسردگی داشتند و ۲۲ درصد نیز علائم اضطراب نشان دادند. در مرحلهی بعد، پژوهشگران با استفاده از مدلهای آماری پیشرفته، و در نظر گرفتن عوامل مؤثر دیگر مانند وضعیت اقتصادی و سلامت جسمی، ارتباط بین در آغوش گرفتن و سلامت روان را تحلیل کردند. نتایج شگفتانگیز بود: در آغوش گرفتن روزانه با کاهش قابلتوجه احتمال ابتلا به افسردگی و اضطراب مرتبط بود. این یافته نشان میدهد که آغوش میتواند عاملی محافظتی در برابر مشکلات روانی باشد و حتی در پیشگیری از بروز آنها نقش داشته باشد.
تفسیر علمی: آیا آغوش واقعاً درمان است؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران هشدار میدهند که این مطالعه صرفاً رابطهی همبستگی (correlation) را نشان میدهد و نمیتوان از آن نتیجه گرفت که در آغوش گرفتن بهطور مستقیم موجب بهبود سلامت روان میشود. ممکن است افراد دارای سلامت روان بهتر بهطور طبیعی روابط اجتماعی بیشتری داشته باشند و در نتیجه فرصت بیشتری برای در آغوش گرفتن پیدا کنند. برای درک دقیقتر این رابطه، محققان پیشنهاد کردهاند که در آینده مطالعات طولی (longitudinal) و پژوهشهای مداخلهای (intervention studies) انجام شود تا مشخص گردد آیا آغوش علت بهبود سلامت روان است یا نتیجهی آن.
چرا آغوش چنین تأثیری دارد؟
از نظر فیزیولوژیک، در آغوش گرفتن باعث ترشح هورمونهایی مانند اکسیتوسین (oxytocin) میشود که به «هورمون عشق» معروف است. این هورمون احساس نزدیکی، اعتماد و آرامش را تقویت میکند و همزمان سطح هورمونهای استرس مانند کورتیزول را کاهش میدهد. در نتیجه، بدن و ذهن در حالت تعادل بیشتری قرار میگیرند. همچنین تماس فیزیکی گرم، حس امنیت را در مغز فعال کرده و باعث میشود فرد کمتر احساس تنهایی یا تهدید کند — عواملی که با افسردگی و اضطراب ارتباط مستقیم دارند.
نتایج این مطالعه نشان میدهد که در آغوش گرفتن روزانه میتواند با سلامت روان بهتر و کاهش افسردگی و اضطراب همراه باشد. هرچند هنوز نمیتوان آن را درمان قطعی دانست، اما شواهد علمی تأیید میکنند که تماس انسانی و عاطفی بخشی حیاتی از سلامت روان است. پس دفعه بعد که یکی از عزیزانت غمگین یا خسته به نظر میرسد، از نشان دادن محبت دریغ نکن. با احترام بپرس که آیا دوست دارد در آغوشت باشد. شاید همان آغوش ساده، چیزی باشد که به او احساس امنیت، آرامش و امید دوباره میبخشد.
