سیده مبینا محسنی تکیه
عنوان فارسی: رابطه میان استرس تحصیلی، هیجانهای آکادمیک و پیامدهای شناختی–رفتاری در جوانان: نقش تعدیلکننده رفتارهای کمکگرایانه
عنوان انگلیسی: The relationship between academic stress, anxiety, and cognitive behavioral outcomes among young adults: The moderating role of prosocial behavior
نویسنده: Ratna Behal, Chongjin Wang, Shazia Soomro
سال انتشار: ۲۰۲۵
موضوع: بررسی اثر استرس آکادمیک بر پیامدهای شناختی–رفتاری، هیجانات تحصیلی، مشارکت مدنی و رفتارهای کمکگرایانه در جوانان و نقش تعدیلکننده رفتارهای کمکگرایانه
لینک مقاله: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0001691825005475
چکیده مقاله
این مطالعه به بررسی ارتباط میان استرس آکادمیک و سه شکل متفاوت از هیجانهای تحصیلی و تأثیر آنها بر پیامدهای شناختی–رفتاری، رفتارهای کمکگرایانه و مشارکت مدنی میپردازد. پژوهش از یک طراحی همبستگی با استفاده از مدل میانجیگری تعدیلشده بهره برده و ۳۷۶ دانشجوی کارشناسی و کارشناسیارشد را شامل شده است (۵۷٫۴۵٪ زن، میانگین سنی ≈ ۲۲٫۰۷، ۴۲٫۵۵٪ مرد، میانگین سنی ≈ ۲۲٫۰۹). دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که استرس آکادمیک با پیامدهای شناختی–رفتاری همبستگی مثبت و قابلتوجه دارد، در حالی که با هیجانهای تحصیلی، مشارکت مدنی و رفتارهای کمکگرایانه همبستگی منفی قابلتوجه نشان داد. علاوه بر این، استرس آکادمیک نقش میانجی جزئی در رابطه بین الگوهای رفتاری–شناختی و رفتارهای کمکگرایانه ایفا کرد. تحلیل میانجیگری تعدیلشده نشان داد که استرس آکادمیک در مرحلهای از مسیر میانجیگری (شرکت والدین و عامل تعدیلگر استرس آکادمیک) نقش قابلتوجهی دارد، بهطوریکه الگوهای رفتاری–شناختی ضعیف همراه با هیجانهای تحصیلی میتواند اثر منفی استرس آکادمیک را بر رفتارهای کمکگرایانه تشدید کند. در جمعبندی، استرس آکادمیک نقش واسطهای را میان پیامدهای شناختی–رفتاری، هیجانهای تحصیلی، مشارکت مدنی و رفتارهای کمکگرایانه ایفا میکند و رفتارهای کمکگرایانه بر این میانجیگری اثر تعدیلکننده دارند. این یافتهها بینشهای ارزشمندی برای توسعه راهبردهای آموزشی فراهم میکند که مهارتهای ذهنی و اجتماعی را ارتقاء داده و رفاه هیجانی را در محیطهای آکادمیک تقویت میکند.
توضیحات
این مقاله یکی از مطالعات تجربی پیشرفته در حوزه روانشناسی تحصیلی و توسعه اجتماعی جوانان است. بهویژه، محققان سعی کردهاند نقش رفتارهای کمکگرایانه (prosocial behavior) را در فرآیندهای روانی مرتبط با استرس تحصیلی بررسی کنند — که در علوم روانشناسی و آموزش بالینی اهمیت روزافزونی یافته است، زیرا رفتارهای کمکگرایانه میتواند به کاهش اثرات منفی استرس و ارتقای رفاه اجتماعی در نوجوانان و جوانان کمک کند.
یافتههای این تحقیق نشان میدهد که استرس تحصیلی نهتنها بهطور مستقیم با پیامدهای منفی هیجانی و شناختی همراه است، بلکه بهطور غیرمستقیم از طریق تأثیر بر مشارکت مدنی و رفتارهای کمکگرایانه بر سلامت روانی و اجتماعی دانشجویان اثر میگذارد. این نتایج میتواند برای مشاوران تربیتی، روانشناسان آموزشی و مدیران برنامههای توانمندسازی دانشجویان بسیار کاربردی باشد، زیرا نشان میدهد که توسعه رفتارهای کمکگرایانه میتواند بخشی از راهبردهای مداخلهای در محیطهای آموزشی باشد.
