به گزارش روان ۲۴ – به نقل از ایسنا، دانشیار گروه روانشناسی سلامت دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر اهمیت حفظ بهداشت روان و بهداشت روابط بینفردی در شرایط جنگ تحمیلی فعلی، راهکارهای عملی برای مدیریت استرس و اضطراب ناشی از این دوران در خانواده را تشریح کرد.
فاطمه زرگر با بیان اینکه استرس و اضطراب ناشی از جنگ میتواند بر روابط میان همسران، والدین، فرزندان و سایر نزدیکان تأثیر منفی بگذارد، اظهار کرد: در این میان، بانوان بهعنوان ستون محکم خانواده که غلبه مسئولیت فرزندپروری بر دوش آنهاست، نقش مهمی ایفا میکنند. در شرایط فعلی، بهداشت فردی هریک از اعضای خانواده از جمله زنان، نهتنها به خود آنها، بلکه به کاهش تنشها و بهبود وضعیت روانی سایر اعضا، بهویژه کودکان کمک شایانی میکند.
قدم اول؛ سلامت روان مادران و حفظ روتین زندگی
وی اولین قدم در این مسیر را بهبود سلامت روان خود بانوان دانست و افزود: از آنجا که وضعیت روانی بانوان بر حالات روانی سایر اعضای خانواده موثر است، آنها باید برای انجام کارهایی که به آرامش و استراحتشان کمک میکند، وقت بگذارند.
دانشیار گروه روانشناسی سلامت دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر اهمیت حفظ روتین روزانه در کاهش استرس ادامه داد: ادامه برنامههای معمول زندگی از جمله تغذیه منظم، خواب کافی، تحرک بدنی، بازی، دورهمی و ارتباط با جمعهای امن انسانی میتواند به ثبات روانی اعضای خانواده کمک کند؛ چرا که هرچه زندگی روزمره کمتر دچار آشفتگی شود، احساس امنیت و کنترل در افراد تقویت خواهد شد.
خانه را به میزگرد سیاسی تبدیل نکنید
زرگر در بخش دیگری از صحبتهای خود به موضوع مدیریت اخبار جنگ پرداخت و تصریح کرد: مواجهه مکرر با این اخبار برای همه بهویژه کودکان و نوجوانان بسیار اضطرابآور است. غرق شدن در اخبار سطح تنش را افزایش میدهد و از سوی دیگر، بیخبری کامل مخصوصاً برای بزرگسالان میتواند تفکر فاجعهساز را تشدید کند. راهکار مناسب، دریافت محدود و سنجیده اخبار است؛ به این معنا که زمانی مشخص در طول روز به اطلاع از رویدادها اختصاص یابد و از آنلاین بودن دائمی پرهیز شود.
وی با تأکید بر اینکه کودکان باید مواجهه بسیار کمتری با اخبار داشته باشند تا درگیر ترسهای غیرمنطقی نشوند، هشدار داد: بزرگترها باید از تبدیل فضای خانه به میزگرد سیاسی و صحبتهای تعاملی مکرر در مورد جنگ پرهیز کنند. البته مادران باید بدانند که سکوت و نادیده گرفتن پرسشهای کودک نهتنها کمکی نمیکند، بلکه باعث ایجاد اضطراب بیشتر در آنها میشود. پاسخها باید با آرامش، کنترل زبان بدن، به دور از درس تاریخ دادن درباره علل مشکلات خاورمیانه و تنها در حد پاسخ ساده به همان سوال خاصِ کودک باشد. کودکان باید بدانند خانواده در کنار آنهاست و شرایط با آرامش مدیریت خواهد شد.
این روانشناس سلامت توصیه کرد: والدین شدیدترین واکنشهای خود را برای مواقعی که کودک حضور ندارد نگه دارند. به جای اخبار تلخ، داستانهای مثبت مانند کمکهای شجاعانه امدادگران به دیگران را برجسته کنند و در صورت تمایل کودک، او را در ابتکارات صلح مانند کشیدن پوستر، سرودن شعر یا شرکت در کمپینهای جمعآوری کمکهای مالی محلی مشارکت دهند؛ چرا که احساس «اقدام کردن» حتی در مقیاس کوچک، نتیجه بزرگی به نام آرامش به همراه دارد.
زرگر یادآور شد: به کودک اطمینان دهید که همیشه میتواند برای صحبت یا پرسیدن سؤال به شما مراجعه کند، همچنین برنامههای قبلی مانند وقت بازی و سرگرمی با مشارکت سایر اعضای خانواده تداوم یافته یا پایهریزی شود. مادران باید سلامت جسمی کودکان را نیز زیر نظر داشته باشند، زیرا مشکلات روانی کودکان گاهی به شکل درد معده، سردرد، کابوس یا اختلالات خواب بروز میکند. البته جای نگرانی اغراقآمیز نیست، زیرا اینها واکنشهای طبیعی و کوتاهمدت به وقایع استرسزا هستند، اما در صورت تداوم نیاز به کمک تخصصی وجود دارد.
مدیریت اختلافات و پرهیز از باز کردن پروندههای قدیمی
وی درباره مدیریت اختلافات درونخانوادگی در این شرایط بیان کرد: با توجه به احتمال وجود دیدگاههای سیاسی متفاوت در مورد جنگ میان زوجین یا اعضای خانواده، لازم است افراد به یکدیگر فرصت دهند تا احساسات و هیجانات خود را بدون ترس از قضاوت یا سرزنش بیان کنند. زوجین باید از طرح اختلافات گذشته و باز کردن پروندههای قدیمی خودداری کرده و در صورت بروز تنش، موضوع را در همان زمان با گفتوگو و پذیرش متقابل مدیریت کنند.
مراقبتهای ویژه برای مادران باردار
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان شرایط مادران باردار را نیازمند توجه ویژه دانست و تأکید کرد: در صورت امکان، مادر باردار حتماً به شرایط و مکان امنتر منتقل شود. تفکر فاجعهآمیز، نگرانی از سلامت فرزند، سلامت زایمان و آینده کودک در این دوران فعالتر میشود.
زرگر افزود: اعضای خانواده باید شرایط تنشزا را با مدیریت اخبار به حداقل برسانند. حفظ روتین روزانه، برنامهریزی برای فعالیتهای خوشایند و تمرینات آرامسازی برای مادر باردار بسیار کمککننده است. باید به یاد داشته باشیم که «یک جسم بدون فعالیت، یک ذهن پرکار و فاجعهساز تولید میکند»، همچنین باید نگرانی سالم و مفید را از نگرانی بیفایده جدا کرد و اقدامات ایمنی معقول را برای آمادگی در زمان بحران، در خانواده مرور و تمرین کرد.
بازتعریف مسئولیتهای زوجین
وی بر لزوم مشارکت بینزوجی تأکید کرد و گفت: شرایط فعلی نیازمند بازتعریف مسئولیتهای زوجین است، مخصوصاً اگر بانوان شاغل باشند. استرسهای شرایط جنگ، چندگانه است و در صورت وجود شرایط خاصی مانند بارداری همسر، مدیریت این فضا نیازمند مشارکت همهجانبه تمام اعضای خانواده است.
